MC MEDIA NETWORK

March 3, 2021 Wednesday 22:50:38

Εγγραφή στο
Newsletter

Ο Νίκος Χριστοδουλίδης στη CT: Δεν συζητούμε για δύο κράτη, καθαρές κουβέντες

«Ναι, θα γίνουν συμβιβασμοί και η λύση δεν θα είναι ιδανική. Όμως ούτε νομιμοποίηση του status quo, ούτε δήθεν συνομοσπονδία, ούτε δύο κράτη, ούτε προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία είναι αποδεκτά και συζητήσιμα» δηλώνει στη Cyprus Times o Yπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης. «Πρέπει να συνεχίσουμε να προσπαθούμε στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και να φροντίσουμε να διασφαλίσουμε ένα δημοκρατικό, και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, περιεχόμενο», υποστηρίζει, σχολιάζοντας τα περί λύσης δύο κρατών. Ο ΥΠΕΞ αναλύει το κίνητρο που έχει η Τουρκία για επίλυση του Κυπριακού και αναπτύσσει τις προσδοκίες που δημιουργεί η εκλογή Μπάιντεν στην προεδρία των ΗΠΑ.

Κατέβασε το APP της CYPRUS TIMES! ΕΔΩ για Android και ΕΔΩ για iOS

Οι πλευρές δηλώνουν ετοιμότητα να προσέλθουν στην άτυπη πενταμερή με διαμετρικά αντίθετους επιδιωκόμενους στόχους, όπως τουλάχιστον διακηρύσσονται δημοσίως. Η Τουρκική πλευρά κάνει λόγο για δύο κράτη και ερμηνεύει μαξιμαλιστικά την πολιτική ισότητα. Η πλευρά μας δηλώνει ότι αφετηρία είναι το κεκτημένο του Κραν Μοντάνα. Πώς γεφυρώνεται το χάσμα;

Σίγουρα οι θέσεις που εκφράζονται δημόσια από τουρκικής πλευράς προβληματίζουν τόσο πολύ εμάς όσο και τη διεθνή κοινότητα. Και στο παρελθόν θέσεις που είτε εκφράζονταν δημόσια είτε, πολύ περισσότερο καταθέτονταν στις διαπραγματεύσεις, ήταν εκτός του συμφωνημένου πλαισίου. Αυτό το γεγονός, ορθώς δεν μας σταματούσε από το να προσπαθούμε, να εργαζόμαστε, να συζητάμε για συνολική λύση του κυπριακού μέσα στο συμφωνημένο πλαίσιο των ΗΕ. Θυμάμαι, για παράδειγμα, πόσο δύσκολες ήταν και οι συνθήκες και τα δεδομένα στις αρχές του 2014 όταν γινόταν η προσπάθεια για να καταλήξουμε σε Κοινό Ανακοινωθέν με τον κ. Έρογλου και να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Γενικά ομιλούντες, ποτέ δεν ήταν εύκολα τα δεδομένα. Αυτό, όμως, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να μας οδηγήσει στην αποδοχή των τετελεσμένων. Στο τέλος της ημέρας, όλοι μας θα κριθούμε όχι από τις δημόσιες μας δηλώσεις και τοποθετήσεις αλλά στο τραπέζι των συνομιλιών, οι οποίες, είτε συμφωνούν είτε διαφωνούν κάποιοι, διεξάγονται εντός συγκεκριμένου πλαισίου. Υπάρχει ένα άλλο δεδομένο, ιδιαίτερης σημασίας, ως αποτέλεσμα των δηλώσεων για το κυπριακό αλλά και των όσων απαράδεκτων και καταδικαστέων γίνονται από πλευράς Τουρκίας. Είναι ο παράγοντας ΕΕ, που βλέπουμε, με αφορμή την τουρκική ρητορική και τις παράνομες ενέργειες είτε επί του εδάφους είτε επί της θαλάσσης, να επιδιώκει να δραστηριοποιηθεί πιο έντονα στη διαδικασία επίλυσης του κυπριακού. Είναι κάτι που επιδιώξαμε αφού, ανάμεσα σε άλλα, το γενικότερο πλαίσιο της ΕΕ και το κεκτημένο μπορεί να προσφέρει λύσεις στα θέματα για τα οποία υπάρχει ακόμα διαφορετική προσέγγιση ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη. Ταυτόχρονα, στην παρούσα συγκύρια, η ξεκάθαρη θέση της ΕΕ, σε σχέση με τη μορφή λύσης του κυπριακού, που δεν μπορεί να ξεφεύγει του συμφωνημένου πλαισίου και που έχει ήδη διαβιβάσει στο υψηλότερο επίπεδο τόσο προς τα ΗΕ και την Τουρκία αλλά και την τουρκοκυπριακή πλευρά, είναι ιδιαίτερης σημασίας. Προς αυτή την κατεύθυνση σας θυμίζω και τις πρόσφατες εκφρασθείσες θέσεις του κ. Ερτογάν και του κ. Τσαβούσογλου περί επιθυμίας ενίσχυσης των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ. Μια τέτοια εξέλιξη περνά αναμφίβολα μέσα και από το κυπριακό, όπως και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατ’ επανάληψη, μέσα από τα Συμπεράσματά του, ξεκαθαρίζει.

Η άτυπη αυτή πενταμερής διάσκεψη θα είναι διαδικαστικού χαρακτήρα ή θα αγγίξει και την ουσία του Κυπριακού;

Πρώτα να αναφέρω, επικαλούμενος και την ιστορία των διαπραγματεύσεων για επίλυση του κυπριακού, ότι η διαδικασία είναι μέρος της ουσίας και σίγουρα, επιχειρώντας να ξεχωρίσουμε τα δυο, ενδεχομένως να μας οδηγήσει σε λανθασμένες εκτιμήσεις. Από εκεί και πέρα, θεωρώ ότι ειδικά στην παρούσα συγκύρια και με όλα αυτά που λέγονται από τουρκικής πλευράς, η Άτυπη συνάντηση θα αγγίξει και την ουσία του κυπριακού. Δεν αναμένω ότι στην Άτυπη συνάντηση θα υπάρξει συγκεκριμένη διαπραγμάτευση επί των θεμάτων διαφωνίας αφού, έξαλλου, στόχος είναι η εν λόγω συνάντηση να οδηγήσει σε ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που έμειναν στο Κρανς Μοντανά αλλά σίγουρα η συζήτηση που θα γίνει θα αποτελεί ορόσημο για το μέλλον του κυπριακού και δεν θα είναι απλά διαδικαστικής φύσεως.

Βλέπετε να δημιουργούνται βάσιμες προσδοκίες για θετικές εξελίξεις;

Από δικής μας πλευράς, και επικαλούμενος όσα μας διαβιβάζονται και από πλευράς ΕΕ, Hνωμένα Εθνη και διεθνούς κοινότητας, ο στόχος είναι ξεκάθαρος και αφορά την επίτευξη θετικών εξελίξεων προς την κατεύθυνση λύσης του κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Παρά τις δυσκολίες και την απαισιοδοξία που δικαιολογημένα υπάρχει λόγω της τουρκικής προσέγγισης, όπως σας προανέφερα, όλοι θα κριθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πάντως θα είναι λάθος η δική μας πλευρά να προσέλθει στην Άτυπη συνάντηση με την εκτίμηση ότι δεν θα υπάρξουν θετικές εξελίξεις λόγω της προσέγγισης που θα ακολουθήσει η Άγκυρα. Να σας θυμίσω ότι τέτοιου είδους προσεγγίσεις μας στοίχισαν στο παρελθόν.

Έχει κίνητρο η Τουρκία να κάνει βήματα στο Κυπριακό;

Είναι απόλυτα ορθή η ερώτησή σας και, αν θέλετε, είναι κάτι που για πολύ καιρό δεν μπορούσε να γίνει κατανοητό. Δηλαδή, το ότι η Τουρκία θα προχωρήσει σε επίλυση του κυπριακού όχι γιατί θα αναγνωρίσει το παράνομο της κατοχής και την παραβίαση των ανθρωπίνων διωμάτων στην Κύπρο, όχι γιατί ενδιαφέρεται για τους Τουρκοκύπριους, αλλά για να εξυπηρετήσει δικούς της στόχους και επιδιώξεις. Και αυτή ακριβώς την έννοια έχει η λέξη κίνητρο.

Αναφέρθηκα προηγουμένως στην προσπάθεια που γίνεται από πλευράς Τουρκίας για αναθέρμανση της σχέσης της με την ΕΕ. Η ΕΕ μπορεί όσο ποτέ άλλοτε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Είδαμε, εξάλλου, στην πράξη κατά τη διάρκεια της τελευταίας διαπραγματευτικής διαδικασίας ότι η εμπλοκή της ΕΕ ήταν καταλυτικής σημασίας στο να επιτευχθούν για πρώτη φορά σημαντικότατες συγκλίσεις. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το κοινοτικό κεκτημένο και οι Συνθήκες ορίζουν πολύ μεγάλο μέρος πλέον της εσωτερικής νομοθεσίας των κρατών μελών για την εφαρμογή της οποίας απαιτούνται συγκεκριμένες δομές. Επομένως, μέσω της οδού της υποχρεωτικής εφαρμογής του κεκτημένου μπορούν να υποδειχθούν πολλές λύσεις ακόμη και σε πιο ευαίσθητους τομείς, επί θεμάτων που υπάρχει διαφωνία. Τα τελευταία χρόνια επιδιώξαμε με συνέπεια να ενισχυθεί αυτή η εμπλοκή στις συνομιλίες για το κυπριακό και είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που και στα πρόσφατα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπάρχει σαφής και ξεκάθαρη αναφορά για το κυπριακό, την επιθυμία της ΕΕ για διορισμό εκπροσώπου που θα συμμετέχει στις συνομιλίες και γενικότερα ότι και το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων περνά ουσιαστικά μέσα και από την επίλυση του κυπριακού. Αυτές είναι πολιτικές κατευθύνσεις προς τα όργανα της ΕΕ που πλέον εμπεδώθηκαν, μετά από συνεχείς προσπάθειες και διαβήματα, και είναι ένα κεκτημένο που πρέπει να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Ταυτόχρονα, και πέραν των όσων έχω προαναφέρει για το ρόλο της ΕΕ, γνωρίζουμε και βλέπουμε ότι η Άγκυρα επιδιώκει ουσιαστική αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων για λόγους που σχετίζονται είτε με το εσωτερικό της είτε με τις εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είτε με τις πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου. Και εδώ ακριβώς είναι ένα σημαντικότατο κίνητρο για την Τουρκία, ειδικά στην παρούσα συγκυρία. Έχει επισημανθεί στην Άγκυρα και τους Τουρκοκυπρίους, από πλευράς ΕΕ, ότι οποιαδήποτε άλλη μορφή λύσης του κυπριακού είναι «no go». Ακριβώς στο ίδιο πλαίσιο, στην Έκθεση που θα ετοιμάσει ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για το μέλλον τον ευρωτουρκικών σχέσεων για να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Μαρτίου, θα περιλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για το ρόλο της Τουρκίας στην προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού. Την αφορά την ΕΕ η μορφή λύσης που θα εξευρεθεί στην Κύπρο και αυτό είναι ένα θετικό δεδομένο το οποίο συνδέεται και με το κίνητρο προς την Άγκυρα που είναι η επιθυμία της για ουσιαστική ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων, που περνά, ανάμεσα σε άλλα, και από την επίλυση του κυπριακού.

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέθεσε ΜΟΕ ανταποκρινόμενος στην παρότρυνση του γγ του ΟΗΕ. Γνωρίζετε να υπάρχει κάποια ανταπόκριση από την άλλη πλευρά, ή να έχουν υποβληθεί αντίστοιχα ΜΟΕ;

Οι εισηγήσεις του Προέδρου για ΜΟΕ έγιναν για δύο ουσιαστικούς λόγους. Ο πρώτος αφορά την ανταπόκριση του Προέδρου στο αίτημα του ΓΓ των ΗΕ για ΜΟΕ, όπως καταγράφεται και στην επιστολή του προς τον Πρόεδρο, ημερομηνίας 26 Οκτωβρίου 2020, που επισημαίνει τη σημασία της υιοθέτησης ΜΟΕ τα οποία θα φέρουν τις δυο κοινότητες πιο κοντά. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την υπό εξέλιξη πρωτοβουλία επανέναρξης συνομιλιών και την ανάγκη όπως υπάρχει το κατάλληλο περιβάλλον που θα ενισχύει τη διαπραγματευτική διαδικασία. Όταν μιλούμε για κατάλληλο περιβάλλον εννοούμε την αποφυγή ενεργειών οι οποίες δυσχεραίνουν την όλη προσπάθεια, όπως επίσης την υιοθέτηση μέτρων που θα ενισχύουν και θα «σπρώχνουν» θετικά τη διαπραγματευτική διαδικασία. Οι εισηγήσεις λοιπόν για ΜΟΕ, εάν και εφόσον υιοθετηθούν, θα ενισχύσουν την προσπάθεια και την προοπτική επίλυσης του κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Οι εισηγήσεις που έγιναν δεν αποσκοπούν να εξυπηρετήσουν ούτε επικοινωνιακές σκοπιμότητες ούτε να αντικαταστήσουν την ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού.

Δεν γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για αντίδραση από τουρκικής πλευράς ή για υποβολή αντίστοιχων ΜΟΕ. Μπορώ να σας πω, όμως, όπως προκύπτει και από όσα προανέφερα, ότι τόσο ο ΓΓ των ΗΕ όσο και η διεθνής κοινότητα στο σύνολό της, στηρίζει την υιοθέτηση ΜΟΕ που θα ενισχύουν την διαπραγματευτική διαδικασία και θα μας φέρουν πιο κοντά σε λύση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου της ΔΔΟ.

Θέλω να σας θυμίσω ότι το άνοιγμα της Αμμοχώστου υπήρξε το ζητούμενο στην επίσκεψη που πραγματοποίησε στην Κύπρο τον Μάιο του 2014 ο Τζο Μπάιντεν, τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. Η εκλογή του στην προεδρία των ΗΠΑ μπορεί να αναπτερώσει τις ελπίδες για κάτι θετικό;

Όντως, τον Μάιο του 2014 με αφορμή την επίσκεψη του τότε Αμερικανού αντιπρόεδρου Μπάιντεν στην Κύπρο, ήμασταν κοντά στο να ανακοινώσει μέσα στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Κύπρο και μετά από κοινή συνάντηση που θα είχε με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη και τον τότε Τουρκοκύπριο ηγέτη κ. Έρογλου την είσοδο στην περίκλειστη περιοχή ξένων και Κυπρίων ειδικών που θα ετοίμαζαν μελέτη για την ανοικοδόμηση της περιοχής με χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ. Την τελευταία στιγμή, πριν την άφιξη Μπάιντεν στην Κύπρο, η προσπάθεια ναυάγησε λόγω άρνησης του τότε Τουρκοκύπριου διαπραγματευτή κ. Οζερσάι να δεχθεί συμμετοχή ξένων και Ελληνοκυπρίων στην ομάδα εμπειρογνωμόνων και την επιμονή του για συμμετοχή μόνο Τουρκοκυπρίων. Μια από τις αλλαγές που εκτιμούμε ότι θα δούμε από τη νέα Αμερικανική κυβέρνηση είναι η πιο ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ στα του κυπριακού, και ειδικά στην προσπάθεια επίτευξης λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Θεωρώ, για παράδειγμα, ότι έχει τη σημασία του το γεγονός ότι εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ, το επιτελείο Μπάιντεν τοποθετήθηκε σε σχέση με τη μορφή λύσης του κυπριακού, μετά από τις δημόσιες δηλώσεις που έγιναν από πλευράς Τουρκίας για λύση δύο κρατών.

Το τελευταίο διάστημα επανέρχεται στην πλευρά μας η συζήτηση περί δύο κρατών. Η συντήρηση αυτής της συζήτησης επιτείνει τη σύγχυση αντί να ξεκαθαρίζει το τοπίο. Για την πλευρά μας τα πράγματα είναι σαφή;

Η τουρκική πολιτική ως προς την Κύπρο είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε, και είναι απόλυτα εύστοχο το ερώτημά σας, είναι να βλέπουμε τον δικό μας στόχο και την ουσία. Ποιο είναι το ζητούμενο στην προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού; Τι είναι εφικτό, τι μπορεί ο λαός να αποδεχτεί και τι είναι το λειτουργικό και το βιώσιμο; Αυτός που διαπραγματεύεται πρέπει να λαμβάνει υπόψη του όλες αυτές τις παραμέτρους διότι αφορά το μέλλον, την ασφάλεια και την ευημερία ολόκληρης της Κύπρου, και ακόμη και να συμφωνηθεί σε επίπεδο ηγετών θα παραμείνει κενό γράμμα με ό,τι αυτό σημαίνει, όπως και νέες αρνητικές συνέπειες εάν απορριφθεί από την πλειοψηφία του λαού. Εκτιμώ ότι το πιο καθοριστικό είναι πώς μπορούμε να καταλήξουμε σε μια συμφωνημένη λύση η οποία να επανενώνει πραγματικά την Κύπρο και να μπορεί να εγκριθεί από τον κυπριακό λαό στα σχετικά δημοψηφίσματα, επειδή καλύπτει τις έγνοιες αλλά και προσδοκίες του στο βαθμό του δυνατού. Έχω την έντονη πεποίθηση ότι η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία αποτελεί τη μορφή λύσης που η πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων μπορεί να δεχθεί για επίλυση του κυπριακού και ότι αν δουλέψουμε σκληρά, παρά τις δυσκολίες, αξιοποιώντας και το κοινοτικό κεκτημένο αλλά και το κεκτημένο των μέχρι σήμερα συνομιλιών, μπορούμε να της προσδώσουμε ένα περιεχόμενο λειτουργικό, που θα επανενώνει την Κύπρο με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα των Κυπρίων. Ανάμεσα σε άλλα, και λαμβάνοντας υπόψη και την τελευταία διαπραγματευτική διαδικασία καθώς και τα μοντέλα ομοσπονδιών που λειτουργούν δημοκρατικά ανά τον κόσμο, είναι η μορφή λύσης η οποία επιτρέπει την επιστροφή εδαφών υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση και διασφαλίζει την πλειοψηφία των ανησυχιών του κυπριακού λαού. Ναι, θα γίνουν συμβιβασμοί και η λύση δεν θα είναι ιδανική. Όμως ούτε νομιμοποίηση του status quo, ούτε δήθεν συνομοσπονδία, ούτε δύο κράτη, ούτε προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία είναι αποδεκτά και συζητήσιμα. Η διχοτόμηση σε ένα μικρό κράτος, όπως η Κύπρος, με τη συγκεκριμένη γεωγραφική θέση δεν θα δώσει ούτε έδαφος, ούτε την ειρήνη, ασφάλεια, και προοπτική που όλοι επιζητούμε για το μέλλον του τόπου. Πρέπει να συνεχίσουμε να προσπαθούμε στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και να φροντίσουμε να διασφαλίσουμε ένα δημοκρατικό, και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, περιεχόμενο.

Πώς μπορούμε να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα ότι αποκλείουμε τη λύση δύο κρατών όταν εμείς οι ίδιοι αφήνουμε να νοηθεί ότι εκ των πραγμάτων τίθεται στο τραπέζι;

Σας έχω προαναφέρει τη δική μας, ξεκάθαρη προσέγγιση. Καθαρές κουβέντες. Από εκεί και πέρα, όλοι κρινόμαστε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και στις προτάσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο των συνομιλιών, και οι θέσεις και προτάσεις που έχει υποβάλει η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι σε όλους γνωστές και είναι ξεκάθαρο ότι είναι εντός του συμφωνημένου πλαισίου λύσης της ΔΔΟ. Η ίδια προσέγγιση θα ακολουθηθεί και στην Άτυπη συνάντηση που ευελπιστούμε να συγκληθεί το συντομότερο δυνατό.

Για την ΕΕ υφίσταται ένα τέτοιο σενάριο; Σε θεωρητικό επίπεδο μπορεί να γίνει δεκτή μια τέτοια διευθέτηση;

Όπως σας προανέφερα, η θέση της ΕΕ είναι ξεκάθαρη σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο της ΔΔΟ. Και είναι θετικό ότι κατ’ επανάληψη έχει ξεκαθαρίσει με απόλυτη σαφήνεια τη θέση της τόσο προς τα ΗΕ αλλά και πολύ περισσότερο προς την Τουρκία και τον κ. Τατάρ και πολύ πρόσφατα προς τον κ. Τσαβούσογλου.

«Ναι, θα γίνουν συμβιβασμοί και η λύση δεν θα είναι ιδανική. Όμως ούτε νομιμοποίηση του status quo, ούτε δήθεν συνομοσπονδία, ούτε δύο κράτη, ούτε προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία είναι αποδεκτά και συζητήσιμα» δηλώνει στη Cyprus Times o Yπουργός Εξωτερικών Νίκος Χριστοδουλίδης. «Πρέπει να συνεχίσουμε να προσπαθούμε στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και να φροντίσουμε να διασφαλίσουμε ένα δημοκρατικό, και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, περιεχόμενο», υποστηρίζει, σχολιάζοντας τα περί λύσης δύο κρατών. Ο ΥΠΕΞ αναλύει το κίνητρο που έχει η Τουρκία για επίλυση του Κυπριακού και αναπτύσσει τις προσδοκίες που δημιουργεί η εκλογή Μπάιντεν στην προεδρία των ΗΠΑ.

Οι πλευρές δηλώνουν ετοιμότητα να προσέλθουν στην άτυπη πενταμερή με διαμετρικά αντίθετους επιδιωκόμενους στόχους, όπως τουλάχιστον διακηρύσσονται δημοσίως. Η Τουρκική πλευρά κάνει λόγο για δύο κράτη και ερμηνεύει μαξιμαλιστικά την πολιτική ισότητα. Η πλευρά μας δηλώνει ότι αφετηρία είναι το κεκτημένο του Κραν Μοντάνα. Πώς γεφυρώνεται το χάσμα;

Σίγουρα οι θέσεις που εκφράζονται δημόσια από τουρκικής πλευράς προβληματίζουν τόσο πολύ εμάς όσο και τη διεθνή κοινότητα. Και στο παρελθόν θέσεις που είτε εκφράζονταν δημόσια είτε, πολύ περισσότερο καταθέτονταν στις διαπραγματεύσεις, ήταν εκτός του συμφωνημένου πλαισίου. Αυτό το γεγονός, ορθώς δεν μας σταματούσε από το να προσπαθούμε, να εργαζόμαστε, να συζητάμε για συνολική λύση του κυπριακού μέσα στο συμφωνημένο πλαίσιο των ΗΕ. Θυμάμαι, για παράδειγμα, πόσο δύσκολες ήταν και οι συνθήκες και τα δεδομένα στις αρχές του 2014 όταν γινόταν η προσπάθεια για να καταλήξουμε σε Κοινό Ανακοινωθέν με τον κ. Έρογλου και να επαναρχίσουν οι διαπραγματεύσεις. Γενικά ομιλούντες, ποτέ δεν ήταν εύκολα τα δεδομένα. Αυτό, όμως, σε καμία περίπτωση δεν θα πρέπει να μας οδηγήσει στην αποδοχή των τετελεσμένων. Στο τέλος της ημέρας, όλοι μας θα κριθούμε όχι από τις δημόσιες μας δηλώσεις και τοποθετήσεις αλλά στο τραπέζι των συνομιλιών, οι οποίες, είτε συμφωνούν είτε διαφωνούν κάποιοι, διεξάγονται εντός συγκεκριμένου πλαισίου. Υπάρχει ένα άλλο δεδομένο, ιδιαίτερης σημασίας, ως αποτέλεσμα των δηλώσεων για το κυπριακό αλλά και των όσων απαράδεκτων και καταδικαστέων γίνονται από πλευράς Τουρκίας. Είναι ο παράγοντας ΕΕ, που βλέπουμε, με αφορμή την τουρκική ρητορική και τις παράνομες ενέργειες είτε επί του εδάφους είτε επί της θαλάσσης, να επιδιώκει να δραστηριοποιηθεί πιο έντονα στη διαδικασία επίλυσης του κυπριακού. Είναι κάτι που επιδιώξαμε αφού, ανάμεσα σε άλλα, το γενικότερο πλαίσιο της ΕΕ και το κεκτημένο μπορεί να προσφέρει λύσεις στα θέματα για τα οποία υπάρχει ακόμα διαφορετική προσέγγιση ανάμεσα στα εμπλεκόμενα μέρη. Ταυτόχρονα, στην παρούσα συγκύρια, η ξεκάθαρη θέση της ΕΕ, σε σχέση με τη μορφή λύσης του κυπριακού, που δεν μπορεί να ξεφεύγει του συμφωνημένου πλαισίου και που έχει ήδη διαβιβάσει στο υψηλότερο επίπεδο τόσο προς τα ΗΕ και την Τουρκία αλλά και την τουρκοκυπριακή πλευρά, είναι ιδιαίτερης σημασίας. Προς αυτή την κατεύθυνση σας θυμίζω και τις πρόσφατες εκφρασθείσες θέσεις του κ. Ερτογάν και του κ. Τσαβούσογλου περί επιθυμίας ενίσχυσης των σχέσεων Τουρκίας – ΕΕ. Μια τέτοια εξέλιξη περνά αναμφίβολα μέσα και από το κυπριακό, όπως και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο κατ’ επανάληψη, μέσα από τα Συμπεράσματά του, ξεκαθαρίζει.

Η άτυπη αυτή πενταμερής διάσκεψη θα είναι διαδικαστικού χαρακτήρα ή θα αγγίξει και την ουσία του Κυπριακού;

Πρώτα να αναφέρω, επικαλούμενος και την ιστορία των διαπραγματεύσεων για επίλυση του κυπριακού, ότι η διαδικασία είναι μέρος της ουσίας και σίγουρα, επιχειρώντας να ξεχωρίσουμε τα δυο, ενδεχομένως να μας οδηγήσει σε λανθασμένες εκτιμήσεις. Από εκεί και πέρα, θεωρώ ότι ειδικά στην παρούσα συγκύρια και με όλα αυτά που λέγονται από τουρκικής πλευράς, η Άτυπη συνάντηση θα αγγίξει και την ουσία του κυπριακού. Δεν αναμένω ότι στην Άτυπη συνάντηση θα υπάρξει συγκεκριμένη διαπραγμάτευση επί των θεμάτων διαφωνίας αφού, έξαλλου, στόχος είναι η εν λόγω συνάντηση να οδηγήσει σε ουσιαστική επανέναρξη των συνομιλιών από εκεί που έμειναν στο Κρανς Μοντανά αλλά σίγουρα η συζήτηση που θα γίνει θα αποτελεί ορόσημο για το μέλλον του κυπριακού και δεν θα είναι απλά διαδικαστικής φύσεως.

Βλέπετε να δημιουργούνται βάσιμες προσδοκίες για θετικές εξελίξεις;

Από δικής μας πλευράς, και επικαλούμενος όσα μας διαβιβάζονται και από πλευράς ΕΕ, Hνωμένα Εθνη και διεθνούς κοινότητας, ο στόχος είναι ξεκάθαρος και αφορά την επίτευξη θετικών εξελίξεων προς την κατεύθυνση λύσης του κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Παρά τις δυσκολίες και την απαισιοδοξία που δικαιολογημένα υπάρχει λόγω της τουρκικής προσέγγισης, όπως σας προανέφερα, όλοι θα κριθούμε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Πάντως θα είναι λάθος η δική μας πλευρά να προσέλθει στην Άτυπη συνάντηση με την εκτίμηση ότι δεν θα υπάρξουν θετικές εξελίξεις λόγω της προσέγγισης που θα ακολουθήσει η Άγκυρα. Να σας θυμίσω ότι τέτοιου είδους προσεγγίσεις μας στοίχισαν στο παρελθόν.

Έχει κίνητρο η Τουρκία να κάνει βήματα στο Κυπριακό;

Είναι απόλυτα ορθή η ερώτησή σας και, αν θέλετε, είναι κάτι που για πολύ καιρό δεν μπορούσε να γίνει κατανοητό. Δηλαδή, το ότι η Τουρκία θα προχωρήσει σε επίλυση του κυπριακού όχι γιατί θα αναγνωρίσει το παράνομο της κατοχής και την παραβίαση των ανθρωπίνων διωμάτων στην Κύπρο, όχι γιατί ενδιαφέρεται για τους Τουρκοκύπριους, αλλά για να εξυπηρετήσει δικούς της στόχους και επιδιώξεις. Και αυτή ακριβώς την έννοια έχει η λέξη κίνητρο.

Αναφέρθηκα προηγουμένως στην προσπάθεια που γίνεται από πλευράς Τουρκίας για αναθέρμανση της σχέσης της με την ΕΕ. Η ΕΕ μπορεί όσο ποτέ άλλοτε να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην επίτευξη λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Είδαμε, εξάλλου, στην πράξη κατά τη διάρκεια της τελευταίας διαπραγματευτικής διαδικασίας ότι η εμπλοκή της ΕΕ ήταν καταλυτικής σημασίας στο να επιτευχθούν για πρώτη φορά σημαντικότατες συγκλίσεις. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι το κοινοτικό κεκτημένο και οι Συνθήκες ορίζουν πολύ μεγάλο μέρος πλέον της εσωτερικής νομοθεσίας των κρατών μελών για την εφαρμογή της οποίας απαιτούνται συγκεκριμένες δομές. Επομένως, μέσω της οδού της υποχρεωτικής εφαρμογής του κεκτημένου μπορούν να υποδειχθούν πολλές λύσεις ακόμη και σε πιο ευαίσθητους τομείς, επί θεμάτων που υπάρχει διαφωνία. Τα τελευταία χρόνια επιδιώξαμε με συνέπεια να ενισχυθεί αυτή η εμπλοκή στις συνομιλίες για το κυπριακό και είναι μέσα σε αυτό το πλαίσιο που και στα πρόσφατα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπάρχει σαφής και ξεκάθαρη αναφορά για το κυπριακό, την επιθυμία της ΕΕ για διορισμό εκπροσώπου που θα συμμετέχει στις συνομιλίες και γενικότερα ότι και το μέλλον των ευρωτουρκικών σχέσεων περνά ουσιαστικά μέσα και από την επίλυση του κυπριακού. Αυτές είναι πολιτικές κατευθύνσεις προς τα όργανα της ΕΕ που πλέον εμπεδώθηκαν, μετά από συνεχείς προσπάθειες και διαβήματα, και είναι ένα κεκτημένο που πρέπει να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων.

Ταυτόχρονα, και πέραν των όσων έχω προαναφέρει για το ρόλο της ΕΕ, γνωρίζουμε και βλέπουμε ότι η Άγκυρα επιδιώκει ουσιαστική αναβάθμιση των ευρωτουρκικών σχέσεων για λόγους που σχετίζονται είτε με το εσωτερικό της είτε με τις εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού είτε με τις πρόσφατες εξελίξεις στην περιοχή του Κόλπου. Και εδώ ακριβώς είναι ένα σημαντικότατο κίνητρο για την Τουρκία, ειδικά στην παρούσα συγκυρία. Έχει επισημανθεί στην Άγκυρα και τους Τουρκοκυπρίους, από πλευράς ΕΕ, ότι οποιαδήποτε άλλη μορφή λύσης του κυπριακού είναι «no go». Ακριβώς στο ίδιο πλαίσιο, στην Έκθεση που θα ετοιμάσει ο Ύπατος Εκπρόσωπος της ΕΕ για το μέλλον τον ευρωτουρκικών σχέσεων για να υποβάλει στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Μαρτίου, θα περιλαμβάνεται ειδικό κεφάλαιο για το ρόλο της Τουρκίας στην προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού. Την αφορά την ΕΕ η μορφή λύσης που θα εξευρεθεί στην Κύπρο και αυτό είναι ένα θετικό δεδομένο το οποίο συνδέεται και με το κίνητρο προς την Άγκυρα που είναι η επιθυμία της για ουσιαστική ενίσχυση των ευρωτουρκικών σχέσεων, που περνά, ανάμεσα σε άλλα, και από την επίλυση του κυπριακού.

O Πρόεδρος της Δημοκρατίας κατέθεσε ΜΟΕ ανταποκρινόμενος στην παρότρυνση του γγ του ΟΗΕ. Γνωρίζετε να υπάρχει κάποια ανταπόκριση από την άλλη πλευρά, ή να έχουν υποβληθεί αντίστοιχα ΜΟΕ;

Οι εισηγήσεις του Προέδρου για ΜΟΕ έγιναν για δύο ουσιαστικούς λόγους. Ο πρώτος αφορά την ανταπόκριση του Προέδρου στο αίτημα του ΓΓ των ΗΕ για ΜΟΕ, όπως καταγράφεται και στην επιστολή του προς τον Πρόεδρο, ημερομηνίας 26 Οκτωβρίου 2020, που επισημαίνει τη σημασία της υιοθέτησης ΜΟΕ τα οποία θα φέρουν τις δυο κοινότητες πιο κοντά. Ο δεύτερος λόγος έχει να κάνει με την υπό εξέλιξη πρωτοβουλία επανέναρξης συνομιλιών και την ανάγκη όπως υπάρχει το κατάλληλο περιβάλλον που θα ενισχύει τη διαπραγματευτική διαδικασία. Όταν μιλούμε για κατάλληλο περιβάλλον εννοούμε την αποφυγή ενεργειών οι οποίες δυσχεραίνουν την όλη προσπάθεια, όπως επίσης την υιοθέτηση μέτρων που θα ενισχύουν και θα «σπρώχνουν» θετικά τη διαπραγματευτική διαδικασία. Οι εισηγήσεις λοιπόν για ΜΟΕ, εάν και εφόσον υιοθετηθούν, θα ενισχύσουν την προσπάθεια και την προοπτική επίλυσης του κυπριακού στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Οι εισηγήσεις που έγιναν δεν αποσκοπούν να εξυπηρετήσουν ούτε επικοινωνιακές σκοπιμότητες ούτε να αντικαταστήσουν την ανάγκη επίλυσης του Κυπριακού.

Δεν γνωρίζουμε μέχρι στιγμής για αντίδραση από τουρκικής πλευράς ή για υποβολή αντίστοιχων ΜΟΕ. Μπορώ να σας πω, όμως, όπως προκύπτει και από όσα προανέφερα, ότι τόσο ο ΓΓ των ΗΕ όσο και η διεθνής κοινότητα στο σύνολό της, στηρίζει την υιοθέτηση ΜΟΕ που θα ενισχύουν την διαπραγματευτική διαδικασία και θα μας φέρουν πιο κοντά σε λύση στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου της ΔΔΟ.

Θέλω να σας θυμίσω ότι το άνοιγμα της Αμμοχώστου υπήρξε το ζητούμενο στην επίσκεψη που πραγματοποίησε στην Κύπρο τον Μάιο του 2014 ο Τζο Μπάιντεν, τότε αντιπρόεδρος των ΗΠΑ. Η εκλογή του στην προεδρία των ΗΠΑ μπορεί να αναπτερώσει τις ελπίδες για κάτι θετικό;

Όντως, τον Μάιο του 2014 με αφορμή την επίσκεψη του τότε Αμερικανού αντιπρόεδρου Μπάιντεν στην Κύπρο, ήμασταν κοντά στο να ανακοινώσει μέσα στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Κύπρο και μετά από κοινή συνάντηση που θα είχε με τον Πρόεδρο Αναστασιάδη και τον τότε Τουρκοκύπριο ηγέτη κ. Έρογλου την είσοδο στην περίκλειστη περιοχή ξένων και Κυπρίων ειδικών που θα ετοίμαζαν μελέτη για την ανοικοδόμηση της περιοχής με χρηματοδότηση από τις ΗΠΑ. Την τελευταία στιγμή, πριν την άφιξη Μπάιντεν στην Κύπρο, η προσπάθεια ναυάγησε λόγω άρνησης του τότε Τουρκοκύπριου διαπραγματευτή κ. Οζερσάι να δεχθεί συμμετοχή ξένων και Ελληνοκυπρίων στην ομάδα εμπειρογνωμόνων και την επιμονή του για συμμετοχή μόνο Τουρκοκυπρίων. Μια από τις αλλαγές που εκτιμούμε ότι θα δούμε από τη νέα Αμερικανική κυβέρνηση είναι η πιο ενεργή εμπλοκή των ΗΠΑ στα του κυπριακού, και ειδικά στην προσπάθεια επίτευξης λύσης στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου. Θεωρώ, για παράδειγμα, ότι έχει τη σημασία του το γεγονός ότι εν μέσω της προεκλογικής εκστρατείας στις ΗΠΑ, το επιτελείο Μπάιντεν τοποθετήθηκε σε σχέση με τη μορφή λύσης του κυπριακού, μετά από τις δημόσιες δηλώσεις που έγιναν από πλευράς Τουρκίας για λύση δύο κρατών.

Το τελευταίο διάστημα επανέρχεται στην πλευρά μας η συζήτηση περί δύο κρατών. Η συντήρηση αυτής της συζήτησης επιτείνει τη σύγχυση αντί να ξεκαθαρίζει το τοπίο. Για την πλευρά μας τα πράγματα είναι σαφή;

Η τουρκική πολιτική ως προς την Κύπρο είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες. Αυτό που οφείλουμε να κάνουμε, και είναι απόλυτα εύστοχο το ερώτημά σας, είναι να βλέπουμε τον δικό μας στόχο και την ουσία. Ποιο είναι το ζητούμενο στην προσπάθεια επίλυσης του κυπριακού; Τι είναι εφικτό, τι μπορεί ο λαός να αποδεχτεί και τι είναι το λειτουργικό και το βιώσιμο; Αυτός που διαπραγματεύεται πρέπει να λαμβάνει υπόψη του όλες αυτές τις παραμέτρους διότι αφορά το μέλλον, την ασφάλεια και την ευημερία ολόκληρης της Κύπρου, και ακόμη και να συμφωνηθεί σε επίπεδο ηγετών θα παραμείνει κενό γράμμα με ό,τι αυτό σημαίνει, όπως και νέες αρνητικές συνέπειες εάν απορριφθεί από την πλειοψηφία του λαού. Εκτιμώ ότι το πιο καθοριστικό είναι πώς μπορούμε να καταλήξουμε σε μια συμφωνημένη λύση η οποία να επανενώνει πραγματικά την Κύπρο και να μπορεί να εγκριθεί από τον κυπριακό λαό στα σχετικά δημοψηφίσματα, επειδή καλύπτει τις έγνοιες αλλά και προσδοκίες του στο βαθμό του δυνατού. Έχω την έντονη πεποίθηση ότι η διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία αποτελεί τη μορφή λύσης που η πλειοψηφία των Ελληνοκυπρίων και των Τουρκοκυπρίων μπορεί να δεχθεί για επίλυση του κυπριακού και ότι αν δουλέψουμε σκληρά, παρά τις δυσκολίες, αξιοποιώντας και το κοινοτικό κεκτημένο αλλά και το κεκτημένο των μέχρι σήμερα συνομιλιών, μπορούμε να της προσδώσουμε ένα περιεχόμενο λειτουργικό, που θα επανενώνει την Κύπρο με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα των Κυπρίων. Ανάμεσα σε άλλα, και λαμβάνοντας υπόψη και την τελευταία διαπραγματευτική διαδικασία καθώς και τα μοντέλα ομοσπονδιών που λειτουργούν δημοκρατικά ανά τον κόσμο, είναι η μορφή λύσης η οποία επιτρέπει την επιστροφή εδαφών υπό ελληνοκυπριακή διοίκηση και διασφαλίζει την πλειοψηφία των ανησυχιών του κυπριακού λαού. Ναι, θα γίνουν συμβιβασμοί και η λύση δεν θα είναι ιδανική. Όμως ούτε νομιμοποίηση του status quo, ούτε δήθεν συνομοσπονδία, ούτε δύο κράτη, ούτε προσάρτηση των κατεχομένων στην Τουρκία είναι αποδεκτά και συζητήσιμα. Η διχοτόμηση σε ένα μικρό κράτος, όπως η Κύπρος, με τη συγκεκριμένη γεωγραφική θέση δεν θα δώσει ούτε έδαφος, ούτε την ειρήνη, ασφάλεια, και προοπτική που όλοι επιζητούμε για το μέλλον του τόπου. Πρέπει να συνεχίσουμε να προσπαθούμε στη βάση διζωνικής, δικοινοτικής ομοσπονδίας και να φροντίσουμε να διασφαλίσουμε ένα δημοκρατικό, και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα και ελευθερίες, περιεχόμενο.

Πώς μπορούμε να πείσουμε τη διεθνή κοινότητα ότι αποκλείουμε τη λύση δύο κρατών όταν εμείς οι ίδιοι αφήνουμε να νοηθεί ότι εκ των πραγμάτων τίθεται στο τραπέζι;

Σας έχω προαναφέρει τη δική μας, ξεκάθαρη προσέγγιση. Καθαρές κουβέντες. Από εκεί και πέρα, όλοι κρινόμαστε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και στις προτάσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο των συνομιλιών, και οι θέσεις και προτάσεις που έχει υποβάλει η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι σε όλους γνωστές και είναι ξεκάθαρο ότι είναι εντός του συμφωνημένου πλαισίου λύσης της ΔΔΟ. Η ίδια προσέγγιση θα ακολουθηθεί και στην Άτυπη συνάντηση που ευελπιστούμε να συγκληθεί το συντομότερο δυνατό.

Για την ΕΕ υφίσταται ένα τέτοιο σενάριο; Σε θεωρητικό επίπεδο μπορεί να γίνει δεκτή μια τέτοια διευθέτηση;

Όπως σας προανέφερα, η θέση της ΕΕ είναι ξεκάθαρη σε σχέση με τον επιδιωκόμενο στόχο της ΔΔΟ. Και είναι θετικό ότι κατ’ επανάληψη έχει ξεκαθαρίσει με απόλυτη σαφήνεια τη θέση της τόσο προς τα ΗΕ αλλά και πολύ περισσότερο προς την Τουρκία και τον κ. Τατάρ και πολύ πρόσφατα προς τον κ. Τσαβούσογλου.

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Κύπρο και τον Κόσμο, την ώρα που συμβαίνουν στη Cyprus Times

Top Stories

MC MEDIA NETWORK

Σασουόλο – Νάπολι 3-3: Αυτοκτονία με πέναλτι Μανωλά στο 90’+4′

Η Νάπολι έκανε το 3-2 στο 90ο λεπτό κόντρα στη Σασουόλο κι όμως στο τέλος έχασε τη νίκη από τα χέρια της κι έμεινε...

Emily Ratajkowski: Ποζάρει ολόγυμνη στον 8ο μήνα της εγκυμοσύνης της

Oι γυμνές πόζες της Emily Ratajkowski στον όγδοο μήνα της εγκυμοσύνης της Η Emily Ratajkowski περιμένει το πρώτο της παιδί, καρπό του έρωτά της με...

Επιστροφή «βόμβα» Κύπριου παρουσιαστή στην TV; (Βίντεο)

Έριξε την σποντούλα του ο γνωστός δημοσιογράφος και παρουσιαστής. Ο λόγος για τον Βίκτωρα Παπαδόπουλο. Σήμερα το πρωί σε τηλεφωνική επικοινωνία με την εκπομπή της Κατερίνας...

MC MEDIA NETWORK

Σασουόλο – Νάπολι 3-3: Αυτοκτονία με πέναλτι Μανωλά στο 90’+4′

Η Νάπολι έκανε το 3-2 στο 90ο λεπτό κόντρα στη Σασουόλο κι όμως στο τέλος έχασε τη νίκη από τα χέρια της κι έμεινε...

Emily Ratajkowski: Ποζάρει ολόγυμνη στον 8ο μήνα της εγκυμοσύνης της

Oι γυμνές πόζες της Emily Ratajkowski στον όγδοο μήνα της εγκυμοσύνης της Η Emily Ratajkowski περιμένει το πρώτο της παιδί, καρπό του έρωτά της με...

Επιστροφή «βόμβα» Κύπριου παρουσιαστή στην TV; (Βίντεο)

Έριξε την σποντούλα του ο γνωστός δημοσιογράφος και παρουσιαστής. Ο λόγος για τον Βίκτωρα Παπαδόπουλο. Σήμερα το πρωί σε τηλεφωνική επικοινωνία με την εκπομπή της Κατερίνας...

Lifestyle

Lifestyle

Τι έχανε ο Ντανίλο..

Δύο τεα-α-τετ στα σκουπίδια, δοκάρι και χαμένο πέναλτι για τον Ντανίλο κόντρα στην ΑΕΛ. Μοιραίος για την Νέα Σαλαμίνα που ήταν καλύτερη από την ΑΕΛ...

Advertorials