!

ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΡΩΝΟΪΟ

MC MEDIA NETWORK

29 Νοεμβρίου, 2020 Κυριακή 07:07:49

Εγγραφή στο
Newsletter

!

ΟΛΑ ΤΑ ΝΕΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΚΟΡΩΝΟΪΟ

Δημήτρης Γεωργιάδης στη CT: Επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδες επιβίωσης δεν πρέπει να στηριχθούν

«Γνωρίζω πως ακούγεται ψυχρό, αλλά επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδες επιβίωσης, δεν έπρεπε και δεν πρέπει να στηριχθούν», υποστηρίζει ο Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Δημήτρης Γεωργιάδης, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι θα πρέπει να διαφυλάξουμε και να διατηρήσουμε το αποθεματικό στα δημόσια ταμεία. Σε συνέντευξη στη Cyprus Times ο Δ. Γεωργιάδης αναφέρεται στο νέο περιβάλλον που δημιουργεί η πανδημία ενώ σε ό,τι αφορά το μείζον θέμα της πολιτογράφησης επενδυτών υποστηρίζει ότι θα ήταν ορθότερο το συγκεκριμένο επενδυτικό πρόγραμμα να είχε καθορισμένα κριτήρια για «ημερομηνία λήξης» ή σημαντικού περιορισμού. «Με αυτό τον τρόπο και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες θα γνώριζαν το σε πιο βαθμό θα μπορούσαν να επεκταθούν», υποστηρίζει.

Κατέβασε το APP της CYPRUS TIMES! ΕΔΩ για Android και ΕΔΩ για iOS

Η κρίση της πανδημίας είναι ένα καλό τεστ για την κυπριακή οικονομία. Πώς κρίνετε τη μέχρι τώρα οικονομική διαχείριση από κυβερνητικής πλευράς;

Οι κυβερνήσεις κρίνονται περισσότερο από το πώς προετοιμάζονται και λιγότερο για το πώς αντιδρούν σε κάθε κρίση, χωρίς να υποτιμώ το δεύτερο. Το ότι δημιουργήθηκε σημαντικό αποθεματικό και βελτιώθηκε σημαντικά η ικανότητα της κυβέρνησης να αντλεί φθηνή ρευστότητα από τις αγορές συγκαταλέγεται στα θετικά. Επιπρόσθετα η μέχρι σήμερα αντίδραση, όσον αφορά στην στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας και στη διατήρηση των θέσεων εργασίας επίσης κρίνονται θετικά, εφόσον θα τους προσφέρει  το αναγκαίο οξυγόνο επιβίωσης, το οποίο όμως έχει ημερομηνία λήξης. Σίγουρα μπορεί να πει κάποιος ότι υπήρχαν περιθώρια βελτίωσης των μέτρων ή ότι κάτι περισσότερο θα μπορούσε να είχε γίνει, αλλά αυτά είναι θέματα πολιτικής και εμπεριέχουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας. Κάποιος πρέπει επίσης να λάβει υπόψη του ότι η λήψη μέτρων γίνεται υπό την πίεση του χρόνου και της αβεβαιότητας και σημαντικότερα το ότι αποφασιστεί θα πρέπει να μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση.

Όσον αφορά όμως στην επόμενη μέρα θα μπορούσαν να είχαν γίνει πολύ περισσότερα ειδικότερα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων. Η δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επέτρεπε στις επιχειρήσεις και στους επαγγελματίες να αντιδρούν και να προσαρμόζονται άμεσα και αποτελεσματικά σε νέες συνθήκες που δημιουργούνται μετά από κρίσεις σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία. Η κατάργηση της αχρείαστης γραφειοκρατίας, το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και τομέων της οικονομίας, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, η βελτίωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, η δημιουργία αξιόπιστων θεσμών, δεν είναι όπως κακώς χαρακτηρίζεται πολλές φορές απλά μια ακαδημαϊκή θεωρία. Είναι τα βασικά συστατικά που θα επέτρεπαν και θα επιτρέψουν στους επιχειρηματίες να αντιδράσουν, είναι αυτά που θα προσελκύσουν νέες επενδύσεις, είναι αυτά που θα δημιουργήσουν νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας για το σύνολο του πληθυσμού. Σε αυτό το κεφάλαιο σίγουρα δεν έχει γίνει ικανοποιητική πρόοδος, θα έλεγα έχουμε αποτύχει. Η κάθε προσπάθεια βρίσκει εμπόδιο κάποια οργανωμένα σύνολα τα οποία αρνούνται να απωλέσουν το προσωρινό τους κέρδους και εκμεταλλεύονται την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να αντισταθεί, παραμερίζοντας το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον και ειδικότερα αυτό των μελλοντικών γενιών.

Οι αυξημένες έκτακτες υποχρεώσεις του κράτους για στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων, σε συνδυασμό με τις μειωμένες εισπράξεις, δοκιμάζουν τα δημόσια ταμεία. Έχουμε τις απαραίτητες αντοχές για τη συνέχεια;

Κανένας δεν είναι σε θέση να απαντήσει αυτό το ερώτημα, γιατί κανένας δεν γνωρίζει ακόμη πως θα εξελιχθεί η πανδημία και ποιες ακριβώς θα είναι, όχι μόνο οι άμεσες, αλλά και οι μεσομακροπρόθεσμες επιπτώσεις της. Θα βρεθεί το κατάλληλο εμβόλιο φέτος ή το 2021; Θα μεταλλαχθεί ο ιός; Θα αλλάξουν οι συνήθειες των καταναλωτών ειδικότερα των τουριστών; Αυτές είναι μόνο μερικές από τις προκλήσεις που υπάρχουν. Είναι γι’ αυτόν το λόγο που ως Δημοσιονομικό Συμβούλιο, τονίσαμε από την πρώτη μέρα, ότι θα έπρεπε και πρέπει να διαφυλάξουμε και να διατηρήσουμε το αποθεματικό στα δημόσια ταμεία. Ότι η οποιαδήποτε στήριξη θα πρέπει να δίνεται μόνο εκεί που είναι απόλυτα αναγκαίο και μόνο εκεί που θα υπάρξει αποτέλεσμα. Γνωρίζω πως ακούγεται ψυχρό, αλλά επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδες επιβίωσης, δεν έπρεπε και δεν πρέπει να στηριχθούν. Η διατήρησή τους στον αναπνευστήρα, όχι μόνο θα αντλήσει από το αποθεματικό στερώντας το από αλλού που θα είχε θετικό αποτέλεσμα (είτε από υφιστάμενες είτε από δυνητικά νέες δραστηριότητες), αλλά θα έχει και μια επιπρόσθετη αρνητική επίπτωση που συνήθως αγνοείται. Εταιρείες που γνωρίζουν ότι δεν έχουν σημαντικά περιθώρια επιβίωσης, συχνά αντιδρούν μη ορθολογιστικά και είτε ρίχνουν τις τιμές τους ή εφαρμόζουν άλλες ανορθόδοξες πρακτικές πλήττοντας τους πιο υγιείς ανταγωνιστές τους, απειλώντας ακόμη και τη βιωσιμότητα τους. Δεν είναι θέμα ίσης μεταχείρισης ή δικαιοσύνης, δηλαδή επειδή έδωσα Χ στο Α θα πρέπει να δώσω και Χ στον Β. Είναι θέμα επιβίωσης. Μόνο κριτήριο είναι πως θα διατηρηθούν εν ζωή υπό άλλες συνθήκες βιώσιμες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Όσοι συμπολίτες μας θα βρεθούν σε δύσκολη θέση, θα πρέπει να στηριχθούν από σχέδια κοινωνικής στήριξης και όχι με την μάταιη προσπάθεια διατήρησης του εν ζωή. Σίγουρα δεν είναι πάντα εύκολο να αξιολογηθεί εκ των προτέρων με βεβαιότητα ποιος είναι βιώσιμος και ποιος όχι και γι’ αυτό είναι δύσκολες οι αποφάσεις. Δυστυχώς αυτό είναι το περιβάλλον που ζούμε.

Το πλήγμα που δέχεται ο τουρισμός και άλλοι κλάδοι με σημαντική συνεισφορά στην οικονομία είναι πολύ μεγάλο. Πώς βλέπετε την επόμενη μέρα, δεδομένης της ύπαρξης ψηλού δανεισμού σε τουριστικές και άλλες επιχειρήσεις που πλήττονται;

Θα ξεκινήσω από το τελευταίο. Η Κύπρος τα χρόνια πριν την κρίση, δέχτηκε ρεκόρ αφίξεων τουριστών και εισροής εσόδων. Αντί να δοθεί έμφαση στην μείωση του υπερβολικού δανεισμού, δόθηκαν κίνητρα για ανέγερση νέων ορόφων, πολλές φορές με επιπρόσθετο δανεισμό. Σίγουρα δεν γνώριζε κανείς ότι θα έρθει αυτή η πανδημία. Σίγουρα αν δεν ερχόταν η πανδημία και οι επιπρόσθετοι όροφοι θα έφερναν μεγαλύτερα έσοδα όλοι θα το επικροτούσαν. Όμως η ιστορία μας έχει διδάξει ότι αργά ή γρήγορα έρχονται απρόβλεπτες κρίσεις και μια οικονομία με ψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος ή άλλες στρεβλώσεις θα έχει πολύ λιγότερα περιθώρια και εφόδια αντιμετώπισης της. Από την στιγμή που η Κύπρος ήταν μια υπερδανεισμένη οικονομία, εκεί θα έπρεπε να είχε δοθεί η έμφαση. Επιπρόσθετα η αδυναμία αντιμετώπισης των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, είτε λόγω απροθυμίας των τραπεζών είτε λόγω αδυναμίας εφαρμογής ενός αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου, σίγουρα μας φέρνουν σε πολύ πιο δύσκολη θέση. Δυστυχώς η επόμενη μέρα θα είναι πολύ δύσκολη, ειδικότερα αν θεωρήσει κάποιος ότι η χαλάρωση από τις νομισματικές και εποπτικές αρχές που επιδεικνύεται λόγω της πανδημίας έχει ημερομηνία λήξης.

Επίσης θα πρέπει να διαχωρίσουμε τι εννοούμε με τις επιπτώσεις στις επιχειρήσεις. Αν υποθέσει κάποιος ότι π.χ. από του χρόνου ο τουρισμός θα συνεχίσει όπως παλαιότερα,  η ζήτηση θα υπάρχει. Τα κτίρια και οι άλλες υποδομές, όπως και το εργατικό δυναμικό δεν θα εξαφανιστούν. Μπορεί λοιπόν μια συγκεκριμένη επιχείρηση να πτωχεύσει, αυτό όμως δεν συνεπάγεται με μείωση της δυνατότητας της Κύπρου να δεχτεί τουρίστες. Κάποιος άλλος θα αναλάβει. Ακούγεται και πάλι ψυχρό, αλλά αυτές είναι οι συνθήκες στις οποίες έχουμε επιλέξει να λειτουργούμε. Με αυτό τον τρόπο και σε αυτές τις περιόδους η αγορά αποβάλλει τους μη ανταγωνιστικούς και επιτρέπει στους καλύτερους που δημιουργούν περισσότερο πλούτο και θέσεις εργασίας να επικρατήσουν.

O δρόμος προς την κανονικότητα παραμένει μακρύς. Είναι προφανές ότι εάν η οικονομική δραστηριότητα παραμείνει υπό περιορισμό τότε θα υπάρξουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, με πρώτη συνέπεια την αύξηση της ανεργίας.

Θα ήμουν διστακτικός στη χρήση του χαρακτηρισμού κανονικότητας. Οι οικονομίες και οι κοινωνίες συνεχώς μεταβάλλονται και προσαρμόζονται. Όσες καταφέρνουν να προσαρμοστούν καλύτερα επιβιώνουν και ευημερούν. Οι κρίσεις απλά επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία και περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης και προσαρμογής, πολλές φορές προκαλώντας απότομη αύξηση της ανεργίας και επιδείνωσης της ποιότητας ζωής . Είναι γι’ αυτό που όπως προαναφέρθηκε, η Κύπρος θα πρέπει επιτέλους να δει με διαφορετικό μάτι την αναγκαιότητα των καλώς νοούμενων μεταρρυθμίσεων. Δεν είναι θέμα ιδεολογίας ή στήριξης ορισμένων συμφερόντων, είναι θέμα επιβίωσης και ευημερίας όλων των πολιτών.

Με τα σημερινά δεδομένα, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι θα έχουμε αύξηση της ανεργίας και κλείσιμο επιχειρήσεων. Όπως προανάφερα το σε πιο βαθμό είναι αδύνατον να προβλεφθεί. Αυτό που πρέπει να γίνεται και πιστεύω σε κάποιο βαθμό γίνεται σε θεσμικό επίπεδο, τόσο εθνικό όσο και ευρωπαϊκό, είναι η ετοιμασία σεναρίων και σχεδίων αντίδρασης αναλόγως του μεγέθους και της διάρκειας της κρίσης. Δεν είναι θέμα ανταγωνισμού ποιος θα προβλέψει έναν αριθμό, αλλά κατάλληλης προετοιμασίας και σχεδιασμού αναλόγως με το πιο σενάριο θα πραγματοποιηθεί.

Ένα πλάνο μείωσης των δαπανών θα πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι; Και αναφέρομαι συγκεκριμένα για το κρατικό μισθολόγιο.

Όπως ανέφερα προηγουμένως, αυτό που θα πρέπει να γίνεται σε επίπεδο σχεδιασμού είναι ο καθορισμός διαφόρων σεναρίων αναλόγως του βαθμού και της χρονικής διάρκειας της κρίσης. Σίγουρα σε κάποια από αυτά τα σενάρια συμπεριλαμβάνονται και μέτρα πρώτα συγκράτησης και μετά μείωσης του κρατικού μισθολογίου. Όπως είδαμε και το 2012-2013 υπάρχουν συνθήκες που επιβάλλουν την αναγκαιότητα μείωσης μισθών και σίγουρα δεν μπορεί να αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο αν συνεχιστεί η πανδημία και οι επιπτώσεις της. Αντίθετα μπορεί να καταστεί αναγκαίο και κατάλληλο μέτρο.

Το Επενδυτικό Πρόγραμμα της Κύπρου επανέρχεται στο προσκήνιο με αρνητικές αναφορές στο εξωτερικό. Ποια είναι η θέση σας γύρω από όλο αυτό;

Όλοι έχουμε προσωπικές απόψεις. Ως θεσμός όμως οφείλουμε να περιοριζόμαστε στους όρους εντολής μας, διότι πολλές φορές δεν είναι εύκολο να διαχωριστεί η προσωπική άποψη από τη θεσμική θέση πλήττοντας την αξιοπιστία του θεσμού. Ως Δημοσιονομικό Συμβούλιο ρόλος μας είναι να αναδεικνύουμε τους δυνητικούς δημοσιονομικούς κινδύνους ειδικότερα όταν αυτοί μπορεί να επηρεάσουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους. Από εκεί και πέρα είναι θέμα της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας να αποφασίσουν κατά πόσο θα λάβουν υπόψη τους τις προειδοποιήσεις ή και μέτρα αντιμετώπισης και μετριασμού των κινδύνων. Κανένας δεν αμφισβητεί ότι κάτω από τις ιδιάζουσες συνθήκες του 2013 η επιλογή ακόμη και ανορθόδοξων μέτρων όπως αυτό του Επενδυτικού Προγράμματος θα είχε θετικό αντίκτυπο. Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι τέτοια μέτρα δημιουργούν άλλες στρεβλώσεις και παράπλευρες αρνητικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα, αυτή η δραστηριότητα είναι πολύ κερδοφόρα αλλά έχει σύντομη διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι αντλεί πόρους από άλλες υπάρχουσες ή δυνητικά νέες πιο μόνιμες δραστηριότητες και τις καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικές. Επιπρόσθετα επειδή ένας μικρός σχετικά αριθμός συμπολιτών μας με κρατική παρέμβαση πραγματοποιεί μεγάλα κέρδη. Γι’ αυτό, πέραν της ανισότητας που δημιουργείται, οδηγεί στη δημιουργία νέων, ίσως και δικαιολογημένων απαιτήσεων από άλλα οργανωμένα σύνολα π.χ. παραχώρηση επιδομάτων, αυξήσεων και οικονομικών κινήτρων (επιπρόσθετος συντελεστής δόμησης) και άλλα. Πολλές από αυτές τις δαπάνες θα είναι μόνιμες ενώ οι συγκεκριμένες δραστηριότητες και κατ’ επέκταση τα κρατικά έσοδα όχι, κάτι που μελλοντικά θα επηρεάσει αρνητικά το δημοσιονομικό ισοζύγιο. Επίσης αυτή η μορφή δραστηριότητας εμπεριέχει αυξημένο ρίσκο να τερματιστεί απρόσμενα. Όπως βλέπουμε ότι αυτό μπορεί να γίνει από τις αντιδράσεις τρίτων δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό συνεπάγεται απότομη μείωση των κρατικών εσόδων, όπως και των εσόδων ενός τομέα που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα υπερδανεισμού και εξυπηρέτησης του.

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που τονίσαμε ότι αυτό μέτρο δεν θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό πυρήνα στον οποιοδήποτε οικονομικό σχεδιασμό και ότι θα έπρεπε να είχαν ληφθεί υπόψη οι κίνδυνοι και οι παράπλευρες αρνητικές επιπτώσεις που θα προκαλούσε.  Επίσης το σχέδιο αυτό θα ήταν ορθότερο να είχε καθορισμένα κριτήρια για «ημερομηνία λήξης» ή σημαντικού περιορισμού. Με αυτό τον τρόπο και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες θα γνώριζαν το σε πιο βαθμό θα μπορούσαν να επεκταθούν.

Να μου επιτραπεί να κλείσω τη συνέντευξη με ένα σχόλιο/ ανησυχία που είχα εκφράσει πριν 2,5 χρόνια για το συγκεκριμένο σχέδιο «Οι αρνητικές επιπτώσεις από την εφαρμογή της πολιτικής ενθάρρυνσης του τομέα των ακινήτων εν μέσω μίας κρίσης θα είναι λιγότερες απ΄ ότι όταν θα επιστρέψει η διατηρήσιμη ανάπτυξη ή ακόμη περισσότερο μια περίοδος φούσκας στην οικονομία. Όταν όμως έρθει το δεύτερο, η δύναμη και άρα η επιρροή αυτών που επωφελούνται τα μέγιστα από αυτές τις πολιτικές μεγαλώνει, οι αρνητικές φωνές λιγοστεύουν, περιορίζονται και παραγνωρίζονται. Με απλά λόγια, η απόφαση για την έγκαιρη και αναγκαία απόσυρση πολιτικών που αρχικά ίσως ήταν δικαιολογημένες και επωφελής αλλά που θα καταστούν καταστροφικές αν συνεχιστούν, καθίσταται σχεδόν αδύνατη».

«Γνωρίζω πως ακούγεται ψυχρό, αλλά επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδες επιβίωσης, δεν έπρεπε και δεν πρέπει να στηριχθούν», υποστηρίζει ο Πρόεδρος Δημοσιονομικού Συμβουλίου, Δημήτρης Γεωργιάδης, επαναλαμβάνοντας τη θέση ότι θα πρέπει να διαφυλάξουμε και να διατηρήσουμε το αποθεματικό στα δημόσια ταμεία. Σε συνέντευξη στη Cyprus Times ο Δ. Γεωργιάδης αναφέρεται στο νέο περιβάλλον που δημιουργεί η πανδημία ενώ σε ό,τι αφορά το μείζον θέμα της πολιτογράφησης επενδυτών υποστηρίζει ότι θα ήταν ορθότερο το συγκεκριμένο επενδυτικό πρόγραμμα να είχε καθορισμένα κριτήρια για «ημερομηνία λήξης» ή σημαντικού περιορισμού. «Με αυτό τον τρόπο και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες θα γνώριζαν το σε πιο βαθμό θα μπορούσαν να επεκταθούν», υποστηρίζει.

Η κρίση της πανδημίας είναι ένα καλό τεστ για την κυπριακή οικονομία. Πώς κρίνετε τη μέχρι τώρα οικονομική διαχείριση από κυβερνητικής πλευράς;

Οι κυβερνήσεις κρίνονται περισσότερο από το πώς προετοιμάζονται και λιγότερο για το πώς αντιδρούν σε κάθε κρίση, χωρίς να υποτιμώ το δεύτερο. Το ότι δημιουργήθηκε σημαντικό αποθεματικό και βελτιώθηκε σημαντικά η ικανότητα της κυβέρνησης να αντλεί φθηνή ρευστότητα από τις αγορές συγκαταλέγεται στα θετικά. Επιπρόσθετα η μέχρι σήμερα αντίδραση, όσον αφορά στην στήριξη της οικονομικής δραστηριότητας και στη διατήρηση των θέσεων εργασίας επίσης κρίνονται θετικά, εφόσον θα τους προσφέρει  το αναγκαίο οξυγόνο επιβίωσης, το οποίο όμως έχει ημερομηνία λήξης. Σίγουρα μπορεί να πει κάποιος ότι υπήρχαν περιθώρια βελτίωσης των μέτρων ή ότι κάτι περισσότερο θα μπορούσε να είχε γίνει, αλλά αυτά είναι θέματα πολιτικής και εμπεριέχουν μεγάλο βαθμό αβεβαιότητας. Κάποιος πρέπει επίσης να λάβει υπόψη του ότι η λήψη μέτρων γίνεται υπό την πίεση του χρόνου και της αβεβαιότητας και σημαντικότερα το ότι αποφασιστεί θα πρέπει να μπορεί να υλοποιηθεί χωρίς καθυστέρηση.

Όσον αφορά όμως στην επόμενη μέρα θα μπορούσαν να είχαν γίνει πολύ περισσότερα ειδικότερα στον τομέα των μεταρρυθμίσεων. Η δημιουργία ενός ευνοϊκού περιβάλλοντος που θα επέτρεπε στις επιχειρήσεις και στους επαγγελματίες να αντιδρούν και να προσαρμόζονται άμεσα και αποτελεσματικά σε νέες συνθήκες που δημιουργούνται μετά από κρίσεις σε ένα παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία. Η κατάργηση της αχρείαστης γραφειοκρατίας, το άνοιγμα των κλειστών επαγγελμάτων και τομέων της οικονομίας, η υιοθέτηση νέων τεχνολογιών, η βελτίωση του συστήματος απονομής δικαιοσύνης, η δημιουργία αξιόπιστων θεσμών, δεν είναι όπως κακώς χαρακτηρίζεται πολλές φορές απλά μια ακαδημαϊκή θεωρία. Είναι τα βασικά συστατικά που θα επέτρεπαν και θα επιτρέψουν στους επιχειρηματίες να αντιδράσουν, είναι αυτά που θα προσελκύσουν νέες επενδύσεις, είναι αυτά που θα δημιουργήσουν νέες και καλά αμειβόμενες θέσεις εργασίας για το σύνολο του πληθυσμού. Σε αυτό το κεφάλαιο σίγουρα δεν έχει γίνει ικανοποιητική πρόοδος, θα έλεγα έχουμε αποτύχει. Η κάθε προσπάθεια βρίσκει εμπόδιο κάποια οργανωμένα σύνολα τα οποία αρνούνται να απωλέσουν το προσωρινό τους κέρδους και εκμεταλλεύονται την αδυναμία του πολιτικού συστήματος να αντισταθεί, παραμερίζοντας το ευρύτερο δημόσιο συμφέρον και ειδικότερα αυτό των μελλοντικών γενιών.

Οι αυξημένες έκτακτες υποχρεώσεις του κράτους για στήριξη επιχειρήσεων και εργαζομένων, σε συνδυασμό με τις μειωμένες εισπράξεις, δοκιμάζουν τα δημόσια ταμεία. Έχουμε τις απαραίτητες αντοχές για τη συνέχεια;

Κανένας δεν είναι σε θέση να απαντήσει αυτό το ερώτημα, γιατί κανένας δεν γνωρίζει ακόμη πως θα εξελιχθεί η πανδημία και ποιες ακριβώς θα είναι, όχι μόνο οι άμεσες, αλλά και οι μεσομακροπρόθεσμες επιπτώσεις της. Θα βρεθεί το κατάλληλο εμβόλιο φέτος ή το 2021; Θα μεταλλαχθεί ο ιός; Θα αλλάξουν οι συνήθειες των καταναλωτών ειδικότερα των τουριστών; Αυτές είναι μόνο μερικές από τις προκλήσεις που υπάρχουν. Είναι γι’ αυτόν το λόγο που ως Δημοσιονομικό Συμβούλιο, τονίσαμε από την πρώτη μέρα, ότι θα έπρεπε και πρέπει να διαφυλάξουμε και να διατηρήσουμε το αποθεματικό στα δημόσια ταμεία. Ότι η οποιαδήποτε στήριξη θα πρέπει να δίνεται μόνο εκεί που είναι απόλυτα αναγκαίο και μόνο εκεί που θα υπάρξει αποτέλεσμα. Γνωρίζω πως ακούγεται ψυχρό, αλλά επιχειρήσεις που δεν έχουν ελπίδες επιβίωσης, δεν έπρεπε και δεν πρέπει να στηριχθούν. Η διατήρησή τους στον αναπνευστήρα, όχι μόνο θα αντλήσει από το αποθεματικό στερώντας το από αλλού που θα είχε θετικό αποτέλεσμα (είτε από υφιστάμενες είτε από δυνητικά νέες δραστηριότητες), αλλά θα έχει και μια επιπρόσθετη αρνητική επίπτωση που συνήθως αγνοείται. Εταιρείες που γνωρίζουν ότι δεν έχουν σημαντικά περιθώρια επιβίωσης, συχνά αντιδρούν μη ορθολογιστικά και είτε ρίχνουν τις τιμές τους ή εφαρμόζουν άλλες ανορθόδοξες πρακτικές πλήττοντας τους πιο υγιείς ανταγωνιστές τους, απειλώντας ακόμη και τη βιωσιμότητα τους. Δεν είναι θέμα ίσης μεταχείρισης ή δικαιοσύνης, δηλαδή επειδή έδωσα Χ στο Α θα πρέπει να δώσω και Χ στον Β. Είναι θέμα επιβίωσης. Μόνο κριτήριο είναι πως θα διατηρηθούν εν ζωή υπό άλλες συνθήκες βιώσιμες επιχειρήσεις και θέσεις εργασίας. Όσοι συμπολίτες μας θα βρεθούν σε δύσκολη θέση, θα πρέπει να στηριχθούν από σχέδια κοινωνικής στήριξης και όχι με την μάταιη προσπάθεια διατήρησης του εν ζωή. Σίγουρα δεν είναι πάντα εύκολο να αξιολογηθεί εκ των προτέρων με βεβαιότητα ποιος είναι βιώσιμος και ποιος όχι και γι’ αυτό είναι δύσκολες οι αποφάσεις. Δυστυχώς αυτό είναι το περιβάλλον που ζούμε.

Το πλήγμα που δέχεται ο τουρισμός και άλλοι κλάδοι με σημαντική συνεισφορά στην οικονομία είναι πολύ μεγάλο. Πώς βλέπετε την επόμενη μέρα, δεδομένης της ύπαρξης ψηλού δανεισμού σε τουριστικές και άλλες επιχειρήσεις που πλήττονται;

Θα ξεκινήσω από το τελευταίο. Η Κύπρος τα χρόνια πριν την κρίση, δέχτηκε ρεκόρ αφίξεων τουριστών και εισροής εσόδων. Αντί να δοθεί έμφαση στην μείωση του υπερβολικού δανεισμού, δόθηκαν κίνητρα για ανέγερση νέων ορόφων, πολλές φορές με επιπρόσθετο δανεισμό. Σίγουρα δεν γνώριζε κανείς ότι θα έρθει αυτή η πανδημία. Σίγουρα αν δεν ερχόταν η πανδημία και οι επιπρόσθετοι όροφοι θα έφερναν μεγαλύτερα έσοδα όλοι θα το επικροτούσαν. Όμως η ιστορία μας έχει διδάξει ότι αργά ή γρήγορα έρχονται απρόβλεπτες κρίσεις και μια οικονομία με ψηλό δημόσιο και ιδιωτικό χρέος ή άλλες στρεβλώσεις θα έχει πολύ λιγότερα περιθώρια και εφόδια αντιμετώπισης της. Από την στιγμή που η Κύπρος ήταν μια υπερδανεισμένη οικονομία, εκεί θα έπρεπε να είχε δοθεί η έμφαση. Επιπρόσθετα η αδυναμία αντιμετώπισης των μη εξυπηρετούμενων χορηγήσεων, είτε λόγω απροθυμίας των τραπεζών είτε λόγω αδυναμίας εφαρμογής ενός αποτελεσματικού θεσμικού πλαισίου, σίγουρα μας φέρνουν σε πολύ πιο δύσκολη θέση. Δυστυχώς η επόμενη μέρα θα είναι πολύ δύσκολη, ειδικότερα αν θεωρήσει κάποιος ότι η χαλάρωση από τις νομισματικές και εποπτικές αρχές που επιδεικνύεται λόγω της πανδημίας έχει ημερομηνία λήξης.

Επίσης θα πρέπει να διαχωρίσουμε τι εννοούμε με τις επιπτώσεις στις επιχειρήσεις. Αν υποθέσει κάποιος ότι π.χ. από του χρόνου ο τουρισμός θα συνεχίσει όπως παλαιότερα,  η ζήτηση θα υπάρχει. Τα κτίρια και οι άλλες υποδομές, όπως και το εργατικό δυναμικό δεν θα εξαφανιστούν. Μπορεί λοιπόν μια συγκεκριμένη επιχείρηση να πτωχεύσει, αυτό όμως δεν συνεπάγεται με μείωση της δυνατότητας της Κύπρου να δεχτεί τουρίστες. Κάποιος άλλος θα αναλάβει. Ακούγεται και πάλι ψυχρό, αλλά αυτές είναι οι συνθήκες στις οποίες έχουμε επιλέξει να λειτουργούμε. Με αυτό τον τρόπο και σε αυτές τις περιόδους η αγορά αποβάλλει τους μη ανταγωνιστικούς και επιτρέπει στους καλύτερους που δημιουργούν περισσότερο πλούτο και θέσεις εργασίας να επικρατήσουν.

O δρόμος προς την κανονικότητα παραμένει μακρύς. Είναι προφανές ότι εάν η οικονομική δραστηριότητα παραμείνει υπό περιορισμό τότε θα υπάρξουν αλυσιδωτές επιπτώσεις, με πρώτη συνέπεια την αύξηση της ανεργίας.

Θα ήμουν διστακτικός στη χρήση του χαρακτηρισμού κανονικότητας. Οι οικονομίες και οι κοινωνίες συνεχώς μεταβάλλονται και προσαρμόζονται. Όσες καταφέρνουν να προσαρμοστούν καλύτερα επιβιώνουν και ευημερούν. Οι κρίσεις απλά επιταχύνουν αυτή τη διαδικασία και περιορίζουν τα περιθώρια αντίδρασης και προσαρμογής, πολλές φορές προκαλώντας απότομη αύξηση της ανεργίας και επιδείνωσης της ποιότητας ζωής . Είναι γι’ αυτό που όπως προαναφέρθηκε, η Κύπρος θα πρέπει επιτέλους να δει με διαφορετικό μάτι την αναγκαιότητα των καλώς νοούμενων μεταρρυθμίσεων. Δεν είναι θέμα ιδεολογίας ή στήριξης ορισμένων συμφερόντων, είναι θέμα επιβίωσης και ευημερίας όλων των πολιτών.

Με τα σημερινά δεδομένα, δεν υπάρχει αμφιβολία, ότι θα έχουμε αύξηση της ανεργίας και κλείσιμο επιχειρήσεων. Όπως προανάφερα το σε πιο βαθμό είναι αδύνατον να προβλεφθεί. Αυτό που πρέπει να γίνεται και πιστεύω σε κάποιο βαθμό γίνεται σε θεσμικό επίπεδο, τόσο εθνικό όσο και ευρωπαϊκό, είναι η ετοιμασία σεναρίων και σχεδίων αντίδρασης αναλόγως του μεγέθους και της διάρκειας της κρίσης. Δεν είναι θέμα ανταγωνισμού ποιος θα προβλέψει έναν αριθμό, αλλά κατάλληλης προετοιμασίας και σχεδιασμού αναλόγως με το πιο σενάριο θα πραγματοποιηθεί.

Ένα πλάνο μείωσης των δαπανών θα πρέπει να βρίσκεται στο τραπέζι; Και αναφέρομαι συγκεκριμένα για το κρατικό μισθολόγιο.

Όπως ανέφερα προηγουμένως, αυτό που θα πρέπει να γίνεται σε επίπεδο σχεδιασμού είναι ο καθορισμός διαφόρων σεναρίων αναλόγως του βαθμού και της χρονικής διάρκειας της κρίσης. Σίγουρα σε κάποια από αυτά τα σενάρια συμπεριλαμβάνονται και μέτρα πρώτα συγκράτησης και μετά μείωσης του κρατικού μισθολογίου. Όπως είδαμε και το 2012-2013 υπάρχουν συνθήκες που επιβάλλουν την αναγκαιότητα μείωσης μισθών και σίγουρα δεν μπορεί να αποκλειστεί αυτό το ενδεχόμενο αν συνεχιστεί η πανδημία και οι επιπτώσεις της. Αντίθετα μπορεί να καταστεί αναγκαίο και κατάλληλο μέτρο.

Το Επενδυτικό Πρόγραμμα της Κύπρου επανέρχεται στο προσκήνιο με αρνητικές αναφορές στο εξωτερικό. Ποια είναι η θέση σας γύρω από όλο αυτό;

Όλοι έχουμε προσωπικές απόψεις. Ως θεσμός όμως οφείλουμε να περιοριζόμαστε στους όρους εντολής μας, διότι πολλές φορές δεν είναι εύκολο να διαχωριστεί η προσωπική άποψη από τη θεσμική θέση πλήττοντας την αξιοπιστία του θεσμού. Ως Δημοσιονομικό Συμβούλιο ρόλος μας είναι να αναδεικνύουμε τους δυνητικούς δημοσιονομικούς κινδύνους ειδικότερα όταν αυτοί μπορεί να επηρεάσουν τη βιωσιμότητα του δημόσιου χρέους. Από εκεί και πέρα είναι θέμα της εκτελεστικής και της νομοθετικής εξουσίας να αποφασίσουν κατά πόσο θα λάβουν υπόψη τους τις προειδοποιήσεις ή και μέτρα αντιμετώπισης και μετριασμού των κινδύνων. Κανένας δεν αμφισβητεί ότι κάτω από τις ιδιάζουσες συνθήκες του 2013 η επιλογή ακόμη και ανορθόδοξων μέτρων όπως αυτό του Επενδυτικού Προγράμματος θα είχε θετικό αντίκτυπο. Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι τέτοια μέτρα δημιουργούν άλλες στρεβλώσεις και παράπλευρες αρνητικές επιπτώσεις. Για παράδειγμα, αυτή η δραστηριότητα είναι πολύ κερδοφόρα αλλά έχει σύντομη διάρκεια. Αυτό σημαίνει ότι αντλεί πόρους από άλλες υπάρχουσες ή δυνητικά νέες πιο μόνιμες δραστηριότητες και τις καθιστά λιγότερο ανταγωνιστικές. Επιπρόσθετα επειδή ένας μικρός σχετικά αριθμός συμπολιτών μας με κρατική παρέμβαση πραγματοποιεί μεγάλα κέρδη. Γι’ αυτό, πέραν της ανισότητας που δημιουργείται, οδηγεί στη δημιουργία νέων, ίσως και δικαιολογημένων απαιτήσεων από άλλα οργανωμένα σύνολα π.χ. παραχώρηση επιδομάτων, αυξήσεων και οικονομικών κινήτρων (επιπρόσθετος συντελεστής δόμησης) και άλλα. Πολλές από αυτές τις δαπάνες θα είναι μόνιμες ενώ οι συγκεκριμένες δραστηριότητες και κατ’ επέκταση τα κρατικά έσοδα όχι, κάτι που μελλοντικά θα επηρεάσει αρνητικά το δημοσιονομικό ισοζύγιο. Επίσης αυτή η μορφή δραστηριότητας εμπεριέχει αυξημένο ρίσκο να τερματιστεί απρόσμενα. Όπως βλέπουμε ότι αυτό μπορεί να γίνει από τις αντιδράσεις τρίτων δηλαδή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Αυτό συνεπάγεται απότομη μείωση των κρατικών εσόδων, όπως και των εσόδων ενός τομέα που ήδη αντιμετωπίζει σημαντικά προβλήματα υπερδανεισμού και εξυπηρέτησης του.

Είναι γι’ αυτούς τους λόγους που τονίσαμε ότι αυτό μέτρο δεν θα μπορούσε να αποτελέσει βασικό πυρήνα στον οποιοδήποτε οικονομικό σχεδιασμό και ότι θα έπρεπε να είχαν ληφθεί υπόψη οι κίνδυνοι και οι παράπλευρες αρνητικές επιπτώσεις που θα προκαλούσε.  Επίσης το σχέδιο αυτό θα ήταν ορθότερο να είχε καθορισμένα κριτήρια για «ημερομηνία λήξης» ή σημαντικού περιορισμού. Με αυτό τον τρόπο και οι ίδιοι οι επιχειρηματίες θα γνώριζαν το σε πιο βαθμό θα μπορούσαν να επεκταθούν.

Να μου επιτραπεί να κλείσω τη συνέντευξη με ένα σχόλιο/ ανησυχία που είχα εκφράσει πριν 2,5 χρόνια για το συγκεκριμένο σχέδιο «Οι αρνητικές επιπτώσεις από την εφαρμογή της πολιτικής ενθάρρυνσης του τομέα των ακινήτων εν μέσω μίας κρίσης θα είναι λιγότερες απ΄ ότι όταν θα επιστρέψει η διατηρήσιμη ανάπτυξη ή ακόμη περισσότερο μια περίοδος φούσκας στην οικονομία. Όταν όμως έρθει το δεύτερο, η δύναμη και άρα η επιρροή αυτών που επωφελούνται τα μέγιστα από αυτές τις πολιτικές μεγαλώνει, οι αρνητικές φωνές λιγοστεύουν, περιορίζονται και παραγνωρίζονται. Με απλά λόγια, η απόφαση για την έγκαιρη και αναγκαία απόσυρση πολιτικών που αρχικά ίσως ήταν δικαιολογημένες και επωφελής αλλά που θα καταστούν καταστροφικές αν συνεχιστούν, καθίσταται σχεδόν αδύνατη».

Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Κύπρο και τον Κόσμο, την ώρα που συμβαίνουν στη Cyprus Times

Top Stories

MC MEDIA NETWORK

Σκόνταψε πάνω στην Μπενεβέντο η Γιουβέντους

Σκόνταψε πάνω στην Μπενεβέντο η Γιουβέντους

MC MEDIA NETWORK

Σκόνταψε πάνω στην Μπενεβέντο η Γιουβέντους

Σκόνταψε πάνω στην Μπενεβέντο η Γιουβέντους

Lifestyle

gallery

Σε 12 σημεία τα rapid test σήμερα. Δείτε αναλυτικά ανά επαρχία

104 θετικά rapid test ανακοίνωσε χθες το Υπουργείο Υγείας

Lifestyle

Advertorials