MC MEDIA NETWORK

27 Φεβρουαρίου, 2020 Πέμπτη 00:50:57

Όλες οι Ειδήσεις

Εγγραφή στο
Newsletter

Ανδρέας Θεοφάνους στη CT: Απούσα η ΕΕ από τις εξελίξεις

Tην ανάγκη χάραξης πανεθνικής στρατηγικής ώστε Κύπρος και Ελλάδα να αντιμετωπίσουν τις τουρκικές προκλήσεις και γενικότερα τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή υποδεικνύει ο καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής Ανδρέας Θεοφάνους, Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Σε συνέντευξη στη Cyprus Times ο Ανδρέας Θεοφάνους τονίζει μεταξύ άλλων ότι είναι καθοριστικής σημασίας να αναπροσαρμοσθεί η πολιτική που για χρόνια τώρα ακολουθείται για το Κυπριακό, ενώ ψέγει την απουσία της ΕΕ από τις δραστικές εξελίξεις που σημειώνονται.

To κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο και το ρευστό γεωπολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται αναμφίβολα επιδρούν και στο Κυπριακό, αλλά και στα ευρύτερα εθνικά θέματα. Πώς αποτιμάτε την κατάσταση;

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, στην ευρύτερη Μέση Ανατολή καθώς και στο διεθνές περιβάλλον υπενθυμίζουν για άλλη μια φορά πώς τα κράτη κινούνται σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα με γνώμονα την εκπλήρωση των δικών τους συμφερόντων. Στη σημερινή συγκυρία υφίστανται πολύπλοκοι ανταγωνισμοί σε εξέλιξη οι οποίοι επηρεάζουν το περιφερειακό και το ευρύτερο γεωπολιτικό γίγνεσθαι. Υπάρχουν επίσης σοβαρές προκλήσεις από την αστάθεια και τη ρευστότητα που παρατηρείται. Ως εκ τούτου η Κύπρος και η Ελλάδα καλούνται να κατανοήσουν κάποιες πραγματικότητες και να αναπροσαρμόσουν αντιλήψεις και πρακτικές σε σχέση με τα εθνικά μας ζητήματα. Η Κύπρος βρίσκεται στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου η οποία ανέκαθεν αποτελούσε πεδίο ανταγωνισμών για επικράτηση. Στα πλαίσια αυτά η Τουρκία έχει ήδη προ πολλού εκφράσει τις αναθεωρητικές της βλέψεις οι οποίες αναπόφευκτα επηρεάζουν και την Κύπρο. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα είναι καθοριστικής σημασίας να αναπροσαρμοσθεί η πολιτική που για χρόνια τώρα ακολουθείται για το Κυπριακό. Δεν είναι λογικό να συζητούμε σε μια διαπραγματευτική βάση που τυχόν επιτυχία της θα παραμερίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και θα την αντικαθιστά με ένα μόρφωμα το οποίο θα είναι υπό την κηδεμονία της Τουρκίας. Σε σχέση με τα ευρύτερα ελληνοτουρκικά ζητήματα σημειώνω ότι για χρόνια τώρα η Ελλάδα ακολούθησε μια πολιτική ανοχής της τουρκικής επιθετικότητας – θα έλεγα μια πολιτική κατευνασμού. Η Ελλάδα απέφυγε να προχωρήσει στον καθορισμό της ΑΟΖ της με τις γειτονικές της χώρες περιλαμβανομένης και της Τουρκίας. Θεώρησε ότι με αυτή την πολιτική θα απέφευγε αχρείαστες εντάσεις. Μετά τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για οριοθέτηση της ΑΟΖ των δύο χωρών με τρόπο που επηρεάζονται αρνητικά τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, η Αθήνα βρίσκεται ενώπιον νέων πραγματικοτήτων. Η ουσία είναι ότι απαιτείται πραγματισμός και μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική.

Βλέπουμε για μια ακόμη φορά την ΕΕ να παραμένει απούσα από τις δραματικές εξελίξεις που σημειώνονται στο θέμα της Λιβύης, ενώ αντιθέτως, Ρωσία, Τουρκία και άλλες χώρες, διατηρούν πρωτεύοντα ρόλο.

Κατ’ επανάληψιν έχει επισημανθεί ότι η ΕΕ δεν είναι γεωπολιτικός «παίκτης». Και αυτό το έλλειμμα συνεπάγεται σοβαρό κόστος όχι μόνο για τις χώρες και τις περιοχές όπου υπάρχουν σοβαρά προβλήματα αλλά και για την ίδια την ΕΕ και τους πολίτες της. Για παράδειγμα, εάν η ΕΕ είχε μια πιο ενεργητική εξωτερική πολιτική η οποία θα συνέβαλλε στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Βορείου Αφρικής, της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής το μεταναστευτικό πρόβλημα και η τρομοκρατία θα ήταν σε πολύ πιο χαμηλά επίπεδα. Σε σχέση με την κρίση στη Λιβύη ο ρόλος της ΕΕ δεν είναι καθοριστικός. Πέραν τούτου, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν προσκλήθηκε από τη Γερμανία είναι το ολιγότερο ατυχές. Η παράληψη αυτή εμπεριέχει διάφορες διαστάσεις. Παράλληλα παρατηρείται ότι οι διάφορες χώρες της ΕΕ έχουν τη δική τους προσέγγιση στο όλο ζήτημα ενώ εμφανής είναι η απουσία μιας κοινής πολιτικής της Ένωσης.

Η Ελλάδα παραμένει ο σταθερός και μοναδικός σύμμαχος της Κύπρου. Ποιες κατά τη γνώμη σας θα πρέπει να είναι οι προτεραιότητες Λευκωσίας-Αθήνας;

Ενώ η Ελλάδα έχει ιδιαίτερες σχέσεις με την Κύπρο, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι σε διάφορες χρονικές συγκυρίες παρατηρήθηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις. Και το κόστος ήταν βαρύτατο. Ενώ σεβόμαστε την ιδιαιτερότητα και τη μοναδικότητα των σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου η Κυπριακή Δημοκρατία καλείται να ενεργοποιήσει επίσης ένα ευρύτερο κύκλο συνεργασιών.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος θα πρέπει να εμπεδώσουν ότι η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική δύναμη με βλέψεις έναντι των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων. Πέραν τούτου δεν μπορούμε επίσης να υποτιμήσουμε την αυξανόμενη ροή παράνομων μεταναστών, η οποία αποτελεί μέρος του υβριδικού πολέμου που διεξάγει η Τουρκία εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας. Για να αντιμετωπισθεί ο τουρκικός αναθεωρητισμός θα πρέπει η Ελλάδα και η Κύπρος να αναβαθμίσουν τους συντελεστές ισχύος.

Στα πλαίσια αυτά υπογραμμίζονται η ανάγκη για ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, ισχυρή οικονομία και ένα αποτελεσματικό κράτος. Παράλληλα Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να αντιληφθούν τις διαστάσεις των δημογραφικών προκλήσεων. Το ποσοστό γονιμότητας και στις δύο χώρες είναι πολύ πιο κάτω απ’ αυτό που απαιτείται για την αναπλήρωση του πληθυσμού (2,1). Πέραν τούτου ένα μη ευκαταφρόνητο ποσοστό νέων αναζητεί ευκαιρίες σε άλλες χώρες. Δεν μπορούμε να παραμείνουμε αδρανείς ενώπιον αυτής της κατάστασης η οποία εκτός από τη γήρανση του πληθυσμού εμπεριέχει επιπρόσθετες αρνητικές εθνικές και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις.

Στο θέμα της ενέργειας είναι προφανής η τακτική της Άγκυρας να ακυρώσει τους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας και να διεκδικήσει ρόλο και λόγο. Ωστόσο είναι προφανές ότι η Τουρκία είναι μέρος της εξίσωσης.

Η Τουρκία πέραν της κατοχής του 37% του εδάφους της χώρας, αμφισβητεί το 70% περίπου της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία θεωρεί ως εκλιπούσα. Επιπρόσθετα, στα όρια που αναγνωρίζει απαιτεί τη συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων με τους Τουρκοκύπριους. Αναμφίβολα η Άγκυρα χρησιμοποιεί την τουρκοκυπριακή κοινότητα ως στρατηγική μειονότητα για να προωθήσει τους γεωπολιτικούς της στόχους στην Ανατολική Μεσόγειο. Με την ίδια λογική αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή.

Προφανώς θα πρέπει να υπάρξει ο αναγκαίος προβληματισμός λαμβάνοντας υπόψη τη στάση της Τουρκίας. Είναι καθοριστικής σημασίας να οριοθετηθεί η ΑΟΖ Τουρκίας, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό μπορεί να γίνει με τη συμβολή του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Ενώ η Τουρκία μπορεί να δεχθεί μια τέτοια ρύθμιση μόνο με την Ελλάδα, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για μια ολική ρύθμιση των διαφόρων ζητημάτων συμπεριλαμβανομένων των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία θα πρέπει να υπάρξει ένας έντιμος συμβιβασμός με την Τουρκία για όλα τα ζητήματα που μας απασχολούν. Αυτή η ρύθμιση δεν μπορεί να προκύψει όμως ως αποτέλεσμα επιβολής. Ο συμβιβασμός θα είναι εφικτός όταν η Τουρκία αντιληφθεί ότι σε μια ενδεχόμενη σύρραξη θα έχει κόστος και αυτή. Ενώ θα γίνονται όλες οι προσπάθειες για αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου που βρίσκεται στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας στα πλαίσια ευρύτερων συνεργασιών δεν πρέπει να αγνοηθούν οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Πέραν των εξωγενών προκλήσεων, υπάρχουν και πολλές ενδογενείς, οι οποίες επηρεάζουν την Κύπρο. Οικονομία, μεταρρυθμίσεις, αξιακό σύστημα είναι ψηλά στην ατζέντα των πολιτών.

Έχω ήδη αναφερθεί στις δημογραφικές προκλήσεις οι οποίες πρέπει να αντιμετωπισθούν πάραυτα. Το δημογραφικό ζήτημα αναπόφευκτα συνδέεται και με τα οικονομικά δεδομένα. Για παράδειγμα, είναι αδιανόητο το φορολογικό σύστημα να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο νοικοκυριά με παιδιά και χωρίς παιδιά. Στο οικονομικό πεδίο παρά την ανάκαμψη εξακολουθούν να υφίστανται πολύ σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα τόσο στην πραγματική οικονομία όσο και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τα θέματα αυτά είναι εν πολλοίς αλληλένδετα. Θα πρέπει επίσης, μεταξύ άλλων, να αξιολογηθούν οι προεκτάσεις της εφαρμογής όλων των φάσεων του ΓεΣΥ. Επιπρόσθετα, η Κύπρος δυστυχώς δεν έχει ακόμα ένα ολοκληρωμένο υπόδειγμα.

Η παιδεία σε όλες τις βαθμίδες καθώς και η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν τεράστιο κεφάλαιο για κάθε χώρα. Δυστυχώς στην Κύπρο παρατηρούνται σοβαρά ελλείμματα. Μεταξύ άλλων, επισημαίνεται ότι οι επιδόσεις των μαθητών σε διεθνείς εξετάσεις είναι απογοητευτικές. Όσον αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση παρά την πρόοδο που παρατηρείται η Κύπρος δεν έχει ακόμα καταστεί ένα περιφερειακό ακαδημαϊκό κέντρο. Επιπρόσθετα, μόνο το 0,5% του ΑΕΠ διοχετεύεται προς την έρευνα και την καινοτομία. Είναι επιβεβλημένο όπως γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά όλα τα συναφή ζητήματα.

Είναι επίσης καθοριστικής σημασίας να επέλθει η αναβάθμιση της αποδοτικότητας στη δημόσια διοίκηση και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι σημαντική η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και της τεχνολογίας. Η πολυδιαφημιζόμενη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας θα πρέπει επιτέλους να γίνει πράξη.

Θα πρέπει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του κράτους και των θεσμών. Απαιτείται επίσης ένα αφήγημα εφ’ όλης της ύλης και προς τα έσω και προς τα έξω. Για αυτά θα πρέπει να γίνει μια σειρά διορθωτικών κινήσεων. Μεταξύ άλλων, είναι σημαντικό να αναβαθμισθεί σημαντικά το επίπεδο του δημόσιου βίου και να παταχθεί η διαφθορά και η διαπλοκή. Εξ ίσου σημαντικό είναι να προωθηθεί η αξιοκρατία καθώς και ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία απαραίτητα θα πρέπει να έχει μια πραγματιστική εξωτερική πολιτική και να αναβαθμίζει συνεχώς τους συντελεστές ισχύος. Παράλληλα καθοριστικής σημασίας είναι η αλλαγή νοοτροπίας σε διάφορα επίπεδα. Βασικός στόχος πρέπει να είναι η ανάδειξη της χώρας μας ως κράτος πρότυπο καθώς και ως πυλώνα σταθερότητας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό να εργαστούμε με τέτοιο τρόπο ώστε η ΕΕ να θεωρήσει την Κύπρο ως το νοτιοανατολικότερο σύνορό της.

Ενώ κάνουμε τους οποιουσδήποτε σχεδιασμούς θα πρέπει να λαμβάνουμε υπ’ όψιν τις ευρύτερες εξελίξεις σε διάφορα επίπεδα. Αναφέρω συγκεκριμένα τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, τα περιβαλλοντικά ζητήματα, τις μεταναστευτικές ροές και τις νέες τάσεις στα αξιακά ζητήματα. Εν ολίγοις η Κύπρος θα πρέπει να πολιτευθεί και να πορευθεί με τρόπο ούτως ώστε να διεκδικήσει μια αξιοπρεπή παρουσία στο περιφερειακό και διεθνές γίγνεσθαι.

Tην ανάγκη χάραξης πανεθνικής στρατηγικής ώστε Κύπρος και Ελλάδα να αντιμετωπίσουν τις τουρκικές προκλήσεις και γενικότερα τα νέα δεδομένα που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή υποδεικνύει ο καθηγητής Οικονομικών και Δημόσιας Πολιτικής Ανδρέας Θεοφάνους, Πρόεδρος του Κυπριακού Κέντρου Ευρωπαϊκών και Διεθνών Υποθέσεων και του Τμήματος Πολιτικών Επιστημών και Διακυβέρνησης στο Πανεπιστήμιο Λευκωσίας. Σε συνέντευξη στη Cyprus Times ο Ανδρέας Θεοφάνους τονίζει μεταξύ άλλων ότι είναι καθοριστικής σημασίας να αναπροσαρμοσθεί η πολιτική που για χρόνια τώρα ακολουθείται για το Κυπριακό, ενώ ψέγει την απουσία της ΕΕ από τις δραστικές εξελίξεις που σημειώνονται.

To κλίμα στην Ανατολική Μεσόγειο και το ρευστό γεωπολιτικό σκηνικό που διαμορφώνεται αναμφίβολα επιδρούν και στο Κυπριακό, αλλά και στα ευρύτερα εθνικά θέματα. Πώς αποτιμάτε την κατάσταση;

Οι εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο, στην ευρύτερη Μέση Ανατολή καθώς και στο διεθνές περιβάλλον υπενθυμίζουν για άλλη μια φορά πώς τα κράτη κινούνται σε ένα άναρχο διεθνές σύστημα με γνώμονα την εκπλήρωση των δικών τους συμφερόντων. Στη σημερινή συγκυρία υφίστανται πολύπλοκοι ανταγωνισμοί σε εξέλιξη οι οποίοι επηρεάζουν το περιφερειακό και το ευρύτερο γεωπολιτικό γίγνεσθαι. Υπάρχουν επίσης σοβαρές προκλήσεις από την αστάθεια και τη ρευστότητα που παρατηρείται. Ως εκ τούτου η Κύπρος και η Ελλάδα καλούνται να κατανοήσουν κάποιες πραγματικότητες και να αναπροσαρμόσουν αντιλήψεις και πρακτικές σε σχέση με τα εθνικά μας ζητήματα. Η Κύπρος βρίσκεται στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου η οποία ανέκαθεν αποτελούσε πεδίο ανταγωνισμών για επικράτηση. Στα πλαίσια αυτά η Τουρκία έχει ήδη προ πολλού εκφράσει τις αναθεωρητικές της βλέψεις οι οποίες αναπόφευκτα επηρεάζουν και την Κύπρο. Λαμβάνοντας υπ’ όψιν όλα τα δεδομένα είναι καθοριστικής σημασίας να αναπροσαρμοσθεί η πολιτική που για χρόνια τώρα ακολουθείται για το Κυπριακό. Δεν είναι λογικό να συζητούμε σε μια διαπραγματευτική βάση που τυχόν επιτυχία της θα παραμερίσει την Κυπριακή Δημοκρατία και θα την αντικαθιστά με ένα μόρφωμα το οποίο θα είναι υπό την κηδεμονία της Τουρκίας. Σε σχέση με τα ευρύτερα ελληνοτουρκικά ζητήματα σημειώνω ότι για χρόνια τώρα η Ελλάδα ακολούθησε μια πολιτική ανοχής της τουρκικής επιθετικότητας – θα έλεγα μια πολιτική κατευνασμού. Η Ελλάδα απέφυγε να προχωρήσει στον καθορισμό της ΑΟΖ της με τις γειτονικές της χώρες περιλαμβανομένης και της Τουρκίας. Θεώρησε ότι με αυτή την πολιτική θα απέφευγε αχρείαστες εντάσεις. Μετά τη συμφωνία Τουρκίας – Λιβύης για οριοθέτηση της ΑΟΖ των δύο χωρών με τρόπο που επηρεάζονται αρνητικά τα ελληνικά εθνικά συμφέροντα, η Αθήνα βρίσκεται ενώπιον νέων πραγματικοτήτων. Η ουσία είναι ότι απαιτείται πραγματισμός και μια ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική.

Βλέπουμε για μια ακόμη φορά την ΕΕ να παραμένει απούσα από τις δραματικές εξελίξεις που σημειώνονται στο θέμα της Λιβύης, ενώ αντιθέτως, Ρωσία, Τουρκία και άλλες χώρες, διατηρούν πρωτεύοντα ρόλο.

Κατ’ επανάληψιν έχει επισημανθεί ότι η ΕΕ δεν είναι γεωπολιτικός «παίκτης». Και αυτό το έλλειμμα συνεπάγεται σοβαρό κόστος όχι μόνο για τις χώρες και τις περιοχές όπου υπάρχουν σοβαρά προβλήματα αλλά και για την ίδια την ΕΕ και τους πολίτες της. Για παράδειγμα, εάν η ΕΕ είχε μια πιο ενεργητική εξωτερική πολιτική η οποία θα συνέβαλλε στην ασφάλεια και τη σταθερότητα της Βορείου Αφρικής, της Ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης Μέσης Ανατολής το μεταναστευτικό πρόβλημα και η τρομοκρατία θα ήταν σε πολύ πιο χαμηλά επίπεδα. Σε σχέση με την κρίση στη Λιβύη ο ρόλος της ΕΕ δεν είναι καθοριστικός. Πέραν τούτου, το γεγονός ότι η Ελλάδα δεν προσκλήθηκε από τη Γερμανία είναι το ολιγότερο ατυχές. Η παράληψη αυτή εμπεριέχει διάφορες διαστάσεις. Παράλληλα παρατηρείται ότι οι διάφορες χώρες της ΕΕ έχουν τη δική τους προσέγγιση στο όλο ζήτημα ενώ εμφανής είναι η απουσία μιας κοινής πολιτικής της Ένωσης.

Η Ελλάδα παραμένει ο σταθερός και μοναδικός σύμμαχος της Κύπρου. Ποιες κατά τη γνώμη σας θα πρέπει να είναι οι προτεραιότητες Λευκωσίας-Αθήνας;

Ενώ η Ελλάδα έχει ιδιαίτερες σχέσεις με την Κύπρο, δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι σε διάφορες χρονικές συγκυρίες παρατηρήθηκαν διαφορετικές προσεγγίσεις. Και το κόστος ήταν βαρύτατο. Ενώ σεβόμαστε την ιδιαιτερότητα και τη μοναδικότητα των σχέσεων Ελλάδας-Κύπρου η Κυπριακή Δημοκρατία καλείται να ενεργοποιήσει επίσης ένα ευρύτερο κύκλο συνεργασιών.

Τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος θα πρέπει να εμπεδώσουν ότι η Τουρκία είναι μια αναθεωρητική δύναμη με βλέψεις έναντι των κυριαρχικών τους δικαιωμάτων. Πέραν τούτου δεν μπορούμε επίσης να υποτιμήσουμε την αυξανόμενη ροή παράνομων μεταναστών, η οποία αποτελεί μέρος του υβριδικού πολέμου που διεξάγει η Τουρκία εις βάρος της Κυπριακής Δημοκρατίας και της Ελλάδας. Για να αντιμετωπισθεί ο τουρκικός αναθεωρητισμός θα πρέπει η Ελλάδα και η Κύπρος να αναβαθμίσουν τους συντελεστές ισχύος.

Στα πλαίσια αυτά υπογραμμίζονται η ανάγκη για ισχυρές ένοπλες δυνάμεις, ισχυρή οικονομία και ένα αποτελεσματικό κράτος. Παράλληλα Ελλάδα και Κύπρος θα πρέπει να αντιληφθούν τις διαστάσεις των δημογραφικών προκλήσεων. Το ποσοστό γονιμότητας και στις δύο χώρες είναι πολύ πιο κάτω απ’ αυτό που απαιτείται για την αναπλήρωση του πληθυσμού (2,1). Πέραν τούτου ένα μη ευκαταφρόνητο ποσοστό νέων αναζητεί ευκαιρίες σε άλλες χώρες. Δεν μπορούμε να παραμείνουμε αδρανείς ενώπιον αυτής της κατάστασης η οποία εκτός από τη γήρανση του πληθυσμού εμπεριέχει επιπρόσθετες αρνητικές εθνικές και κοινωνικοοικονομικές προεκτάσεις.

Στο θέμα της ενέργειας είναι προφανής η τακτική της Άγκυρας να ακυρώσει τους σχεδιασμούς της Κυπριακής Δημοκρατίας και να διεκδικήσει ρόλο και λόγο. Ωστόσο είναι προφανές ότι η Τουρκία είναι μέρος της εξίσωσης.

Η Τουρκία πέραν της κατοχής του 37% του εδάφους της χώρας, αμφισβητεί το 70% περίπου της ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας την οποία θεωρεί ως εκλιπούσα. Επιπρόσθετα, στα όρια που αναγνωρίζει απαιτεί τη συνεκμετάλλευση των ενεργειακών πόρων με τους Τουρκοκύπριους. Αναμφίβολα η Άγκυρα χρησιμοποιεί την τουρκοκυπριακή κοινότητα ως στρατηγική μειονότητα για να προωθήσει τους γεωπολιτικούς της στόχους στην Ανατολική Μεσόγειο. Με την ίδια λογική αμφισβητεί τα κυριαρχικά δικαιώματα της Ελλάδας στο Αιγαίο και στην ευρύτερη περιοχή.

Προφανώς θα πρέπει να υπάρξει ο αναγκαίος προβληματισμός λαμβάνοντας υπόψη τη στάση της Τουρκίας. Είναι καθοριστικής σημασίας να οριοθετηθεί η ΑΟΖ Τουρκίας, Ελλάδας και Κυπριακής Δημοκρατίας. Αυτό μπορεί να γίνει με τη συμβολή του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Ενώ η Τουρκία μπορεί να δεχθεί μια τέτοια ρύθμιση μόνο με την Ελλάδα, θα πρέπει να καταβληθούν προσπάθειες για μια ολική ρύθμιση των διαφόρων ζητημάτων συμπεριλαμβανομένων των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Λαμβάνοντας υπόψη το γεγονός ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε τη γεωγραφία θα πρέπει να υπάρξει ένας έντιμος συμβιβασμός με την Τουρκία για όλα τα ζητήματα που μας απασχολούν. Αυτή η ρύθμιση δεν μπορεί να προκύψει όμως ως αποτέλεσμα επιβολής. Ο συμβιβασμός θα είναι εφικτός όταν η Τουρκία αντιληφθεί ότι σε μια ενδεχόμενη σύρραξη θα έχει κόστος και αυτή. Ενώ θα γίνονται όλες οι προσπάθειες για αξιοποίηση του ενεργειακού πλούτου που βρίσκεται στην ΑΟΖ της Κυπριακής Δημοκρατίας στα πλαίσια ευρύτερων συνεργασιών δεν πρέπει να αγνοηθούν οι εναλλακτικές πηγές ενέργειας.

Πέραν των εξωγενών προκλήσεων, υπάρχουν και πολλές ενδογενείς, οι οποίες επηρεάζουν την Κύπρο. Οικονομία, μεταρρυθμίσεις, αξιακό σύστημα είναι ψηλά στην ατζέντα των πολιτών.

Έχω ήδη αναφερθεί στις δημογραφικές προκλήσεις οι οποίες πρέπει να αντιμετωπισθούν πάραυτα. Το δημογραφικό ζήτημα αναπόφευκτα συνδέεται και με τα οικονομικά δεδομένα. Για παράδειγμα, είναι αδιανόητο το φορολογικό σύστημα να αντιμετωπίζει με τον ίδιο τρόπο νοικοκυριά με παιδιά και χωρίς παιδιά. Στο οικονομικό πεδίο παρά την ανάκαμψη εξακολουθούν να υφίστανται πολύ σοβαρά διαρθρωτικά προβλήματα τόσο στην πραγματική οικονομία όσο και στο χρηματοπιστωτικό σύστημα. Τα θέματα αυτά είναι εν πολλοίς αλληλένδετα. Θα πρέπει επίσης, μεταξύ άλλων, να αξιολογηθούν οι προεκτάσεις της εφαρμογής όλων των φάσεων του ΓεΣΥ. Επιπρόσθετα, η Κύπρος δυστυχώς δεν έχει ακόμα ένα ολοκληρωμένο υπόδειγμα.

Η παιδεία σε όλες τις βαθμίδες καθώς και η έρευνα και η καινοτομία αποτελούν τεράστιο κεφάλαιο για κάθε χώρα. Δυστυχώς στην Κύπρο παρατηρούνται σοβαρά ελλείμματα. Μεταξύ άλλων, επισημαίνεται ότι οι επιδόσεις των μαθητών σε διεθνείς εξετάσεις είναι απογοητευτικές. Όσον αφορά την τριτοβάθμια εκπαίδευση παρά την πρόοδο που παρατηρείται η Κύπρος δεν έχει ακόμα καταστεί ένα περιφερειακό ακαδημαϊκό κέντρο. Επιπρόσθετα, μόνο το 0,5% του ΑΕΠ διοχετεύεται προς την έρευνα και την καινοτομία. Είναι επιβεβλημένο όπως γίνουν οι απαραίτητες ενέργειες για να αντιμετωπισθούν αποτελεσματικά όλα τα συναφή ζητήματα.

Είναι επίσης καθοριστικής σημασίας να επέλθει η αναβάθμιση της αποδοτικότητας στη δημόσια διοίκηση και τον ευρύτερο δημόσιο τομέα. Προς αυτή την κατεύθυνση είναι σημαντική η καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του ανθρώπινου δυναμικού και της τεχνολογίας. Η πολυδιαφημιζόμενη μεταρρύθμιση της δημόσιας υπηρεσίας θα πρέπει επιτέλους να γίνει πράξη.

Θα πρέπει να αποκατασταθεί η αξιοπιστία του κράτους και των θεσμών. Απαιτείται επίσης ένα αφήγημα εφ’ όλης της ύλης και προς τα έσω και προς τα έξω. Για αυτά θα πρέπει να γίνει μια σειρά διορθωτικών κινήσεων. Μεταξύ άλλων, είναι σημαντικό να αναβαθμισθεί σημαντικά το επίπεδο του δημόσιου βίου και να παταχθεί η διαφθορά και η διαπλοκή. Εξ ίσου σημαντικό είναι να προωθηθεί η αξιοκρατία καθώς και ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο.

Η Κυπριακή Δημοκρατία απαραίτητα θα πρέπει να έχει μια πραγματιστική εξωτερική πολιτική και να αναβαθμίζει συνεχώς τους συντελεστές ισχύος. Παράλληλα καθοριστικής σημασίας είναι η αλλαγή νοοτροπίας σε διάφορα επίπεδα. Βασικός στόχος πρέπει να είναι η ανάδειξη της χώρας μας ως κράτος πρότυπο καθώς και ως πυλώνα σταθερότητας και συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη περιοχή. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό να εργαστούμε με τέτοιο τρόπο ώστε η ΕΕ να θεωρήσει την Κύπρο ως το νοτιοανατολικότερο σύνορό της.

Ενώ κάνουμε τους οποιουσδήποτε σχεδιασμούς θα πρέπει να λαμβάνουμε υπ’ όψιν τις ευρύτερες εξελίξεις σε διάφορα επίπεδα. Αναφέρω συγκεκριμένα τις ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, τα περιβαλλοντικά ζητήματα, τις μεταναστευτικές ροές και τις νέες τάσεις στα αξιακά ζητήματα. Εν ολίγοις η Κύπρος θα πρέπει να πολιτευθεί και να πορευθεί με τρόπο ούτως ώστε να διεκδικήσει μια αξιοπρεπή παρουσία στο περιφερειακό και διεθνές γίγνεσθαι.

Top Stories

gallery

Στο Νοσοκομείο Λεμεσού η γυναίκα που ήρθε σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα κορωνοϊού. Άδειασαν τις Πρώτες Βοήθειες (pics)

Μεταφέρθηκαν αλλού οι ασθενείς... Λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια ασθενών και προσωπικού του νοσηλευτηρίου
gallery

Τραγική κατάληξη… Νεκρή γυναίκα σε τροχαίο στη Λεμεσό. Μοιραία απόφαση να μην βάλει ζώνη (pics)

Τραυματισμένος και ο σύζυγος της που οδηγούσε το μοιραίο αυτοκίνητο... Αναζητεί μαρτυρία η Τροχαία

Διαβάστε Επίσης

gallery

Στο Νοσοκομείο Λεμεσού η γυναίκα που ήρθε σε επαφή με επιβεβαιωμένο κρούσμα κορωνοϊού. Άδειασαν τις Πρώτες Βοήθειες (pics)

Μεταφέρθηκαν αλλού οι ασθενείς... Λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την ασφάλεια ασθενών και προσωπικού του νοσηλευτηρίου
gallery

Τραγική κατάληξη… Νεκρή γυναίκα σε τροχαίο στη Λεμεσό. Μοιραία απόφαση να μην βάλει ζώνη (pics)

Τραυματισμένος και ο σύζυγος της που οδηγούσε το μοιραίο αυτοκίνητο... Αναζητεί μαρτυρία η Τροχαία

MC MEDIA NETWORK

Λυών από τα παλιά λύγισε την Γιουβέντους!

Σπουδαία εμφάνιση στο πρώτο μέρος και νίκη 1-0 για την Λυών απέναντι στην Γιουβέντους που στο δεύτερο μέρος πίεσε, αλλά δεν βρήκε γκολ, με...

MC MEDIA NETWORK

Λυών από τα παλιά λύγισε την Γιουβέντους!

Σπουδαία εμφάνιση στο πρώτο μέρος και νίκη 1-0 για την Λυών απέναντι στην Γιουβέντους που στο δεύτερο μέρος πίεσε, αλλά δεν βρήκε γκολ, με...

Lifestyle

Λυών από τα παλιά λύγισε την Γιουβέντους!

Σπουδαία εμφάνιση στο πρώτο μέρος και νίκη 1-0 για την Λυών απέναντι στην Γιουβέντους που στο δεύτερο μέρος πίεσε, αλλά δεν βρήκε γκολ, με...

Lifestyle

Λυών από τα παλιά λύγισε την Γιουβέντους!

Σπουδαία εμφάνιση στο πρώτο μέρος και νίκη 1-0 για την Λυών απέναντι στην Γιουβέντους που στο δεύτερο μέρος πίεσε, αλλά δεν βρήκε γκολ, με...

Νίκη-πρόκρισης με ΑΝΑΤΡΟΠΗ στην Μαδρίτη η Σίτι!

Ο Γκάμπριελ Ζεσούς είχε γκολ και κερδισμένο πέναλτι και η Μάντσεστερ Σίτι με μία εκπληκτική ανατροπή στο τέλος άλωσε το «Σαντιάγκο Μπερναμπέου» (1-2) και...

ΑΥΤΟΥΣ τους αγώνες χάνει ο Γιαννιώτας

Ανεξαρτήτως με το αν θα προχωρήσει με έφεση ή όχι ο Απόλλωνας, η ποινή δεν μπορεί να έχει ισχύ σε περίοδο μικρότερη των 8...

«Όταν χάνεις με 5-0, δεν χάνεις 5 βαθμούς»

Ρωτήθηκε ο Τιμούρ Κετσπάγια στη διάσκεψη τύπου μετά τον αγώνα με τη Σαλαμίνα, αν πληγώθηκε ο εγωισμός των παιχτών μετά την πεντάρα από τον...

Advertorials